ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ

 

 

ΑΔΙΔΑΚΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ 

ΛΥΣΙΑΣ "ΔΗΜΟΥ ΚΑΤΑΛΥΣΕΩΣ ΑΠΟΛΟΓΙΑ"

(έκδ. του Albini, U. Φλωρεντία: Sansoni, 1955)

Ο ομιλητής προσπαθεί να αποδείξει ότι, μολονότι παρέμεινε στην Αθήνα κατά την περίοδο της διακυβέρνησης των Τριάκοντα, δεν υπήρξε συνεργός ή ομοϊδεάτης τους. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο απολογούμενος συνιστά στους δικαστές να μην υποπέσουν στα λάθη που επακολούθησαν με την πτώση των Τετρακοσίων του 411 π.Χ., οι οποίοι κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου ανέτρεψαν το δημοκρατικό πολίτευμα και εγκαθίδρυσαν τυραννία.

 

Ἄξιον δὲ μνησθῆναι <καὶ> τῶν μετὰ τοὺς τετρακοσίους πραγμάτων· εὖ γὰρ εἴσεσθε ὅτι, ἃ μὲν οὗτοι συμβουλεύουσιν, οὐδεπώποτε ὑμῖν ἐλυσιτέλησεν, ἃ δ' ἐγὼ παραινῶ, ἀμφοτέραις ἀεὶ ταῖς πολιτείαις συμφέρει. Ἴστε γὰρ Ἐπιγένην καὶ Δημοφάνην καὶ Κλεισθένην ἰδίᾳ μὲν καρπωσαμένους τὰς τῆς πόλεως συμφοράς, δημοσίᾳ δὲ ὄντας μεγίστων κακῶν αἰτίους. Ἐνίων μὲν γὰρ ἔπεισαν ὑμᾶς ἀκρίτων θάνατον καταψηφίσασθαι, πολλῶν δὲ ἀδίκως δημεῦσαι τὰς οὐσίας, τοὺς δ' ἐξελάσαι καὶ ἀτιμῶσαι τῶν πολιτῶν· τοιοῦτοι γὰρ ἦσαν ὥστε τοὺς μὲν ἡμαρτηκότας ἀργύριον λαμβάνοντες ἀφιέναι, τοὺς δὲ μηδὲν ἠδικηκότας εἰς ὑμᾶς εἰσιόντες ἀπολλύναι. Καὶ οὐ πρότερον ἐπαύσαντο, ἕως τὴν μὲν πόλιν εἰς στάσεις καὶ τὰς μεγίστας συμφορὰς κατέστησαν, αὐτοὶ δ' ἐκ πενήτων πλούσιοι ἐγένοντο. Ὑμεῖς δὲ οὕτως διετέθητε ὥστε τοὺς μὲν φεύγοντας κατεδέξασθε, τοὺς δ' ἀτίμους ἐπιτίμους ἐποιήσατε, τοῖς δ' ἄλλοις περὶ ὁμονοίας ὅρκους ὤμνυτε·

----------

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Ἄξιον δὲ μνησθῆναι <καὶ> … ἀτιμῶσαι τῶν πολιτῶν·».

Μονάδες 20

Γ4.

α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:

ὑμῖν:               είναι …………………………………                στο ………………………………………….

ὄντας:              είναι …………………………………                στο ………………………………………….

πολλῶν:          είναι …………………………………                στο ………………………………………….

ἐπιτίμους:       είναι …………………………………                στο ………………………………………….

(μονάδες 4)

β. «Καὶ οὐ πρότερον ἐπαύσαντο, ἕως τὴν μὲν πόλιν εἰς στάσεις καὶ τὰς μεγίστας συμφορὰς κατέστησαν, αὐτοὶ δ' ἐκ πενήτων πλούσιοι ἐγένοντο.»: Να αναγνωρίσετε τις προτάσεις της περιόδου (μονάδες 3) καθώς και το είδος τους αιτιολογώντας την επιλογή σας (μονάδες 3).

Ξενοφώντα, Ἀπομνημονεύματα Βιβλ. 1 §§6.2-6.4.4

(έκδ. του Marchant, E.C. Οξφόρδη: Clarendon Press, 1921, ανατ. 1971)

Στα Ἀπομνημονεύματα ο Ξενοφών επιχειρεί να ανασκευάσει τις κατηγορίες και ενστάσεις ενάντια στη φιλοσοφία του Σωκράτη και να παραθέσει μια σειρά από επεισόδια χαρακτηριστικά του βίου και του τρόπου σκέψης του. Ανάμεσα στις συζητήσεις που παρατίθενται, είναι και εκείνη με τον σοφιστή Αντιφώντα.

 

Ὦ Σώκρατες, ἐγὼ μὲν ᾤμην τοὺς φιλοσοφοῦντας εὐδαιμονεστέρους χρῆναι γίγνεσθαι· σὺ δέ μοι δοκεῖς τἀναντία τῆς φιλοσοφίας ἀπολελαυκέναι. Ζῇς γοῦν οὕτως ὡς οὐδ’ ἂν εἷς δοῦλος ὑπὸ δεσπότῃ διαιτώμενος μείνειε· σῖτά τε σιτῇ καὶ ποτὰ πίνεις τὰ φαυλότατα, καὶ ἱμάτιον ἠμφίεσαι οὐ μόνον φαῦλον, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ θέρους τε καὶ χειμῶνος, ἀνυπόδητός τε καὶ ἀχίτων διατελεῖς. Καὶ μὴν χρήματά γε οὐ λαμβάνεις, ἃ καὶ κτωμένους εὐφραίνει καὶ κεκτημένους ἐλευθεριώτερόν τε καὶ ἥδιον ποιεῖ ζῆν. Εἰ οὖν ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἔργων οἱ διδάσκαλοι τοὺς μαθητὰς μιμητὰς ἑαυτῶν ἀποδεικνύουσιν, οὕτω καὶ σὺ τοὺς συνόντας διαθήσεις, νόμιζε κακοδαιμονίας διδάσκαλος εἶναι. Καὶ ὁ Σωκράτης πρὸς ταῦτα εἶπε· Δοκεῖς μοι, ὦ Ἀντιφῶν,

ὑπειληφέναι με οὕτως ἀνιαρῶς ζῆν, ὥστε πέπεισμαι σὲ μᾶλλον ἀποθανεῖν ἂν ἑλέσθαι ἢ ζῆν ὥσπερ ἐγώ.

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Ὦ Σώκρατες, … καὶ ἥδιον ποιεῖ ζῆν».

Μονάδες 20

Γ2. Για ποιον λόγο κατηγορεί ο Αντιφώντας τον Σωκράτη;

 

Γ3. Α. Να γράψετε στον άλλον αριθμό τους ακόλουθους τύπους:

σῖτά:                   ποτὰ :                             χειμῶνος:                  ἃ:                     χρήματά:

    Β. Να κάνετε χρονική αντικατάσταση το απαρέμφατο:  «ἀποθανεῖν»

(Μονάδες 10):

 

Γ4.

α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:

εὐδαιμονεστέρους:       είναι …………………………………………… στο ……………………………………

ἀχίτων:                    είναι ……………………………………………. στο …………………………………

ἅ:                              είναι ……………………………………………. στο …………………………………

ἑαυτῶν:                   είναι ……………………………………………. στο …………………………………

μοι:                           είναι ……………………………………………. στο …………………………………

ἢ ζῆν:                       είναι ……………………………………………. στο …………………………………

(μονάδες 6)

 β. «Εἰ οὖν ὥσπερ καὶ τῶν ἄλλων ἔργων οἱ διδάσκαλοι τοὺς μαθητὰς μιμητὰς ἑαυτῶν ἀποδεικνύουσιν, οὕτω καὶ σὺ τοὺς συνόντας διαθήσεις, νόμιζε κακοδαιμονίας διδάσκαλος εἶναι». Ο Αντιφών απευθυνόμενος στον Σωκράτη διατυπώνει έναν υποθετικό λόγο. Να διακρίνετε την υπόθεση από την απόδοση. (μονάδες 4)

                        Ξενοφώντα, Ελληνικά 7,4,9

Τα Ελληνικά του Ξενοφώντα είναι η συνέχεια του έργου του Θουκυδίδη για τις εμφύλιες διαμάχες των ελληνικών πόλεων μεταξύ τους. Στο απόσπασμα παρουσιάζεται η αντίδραση των Λακεδαιμονίων στην παράκληση των Κορινθίων , αν κα δεν ήταν σύμμαχοί τους , για ειρηνική σύμπραξη με τους Θηβαίους

Ακούσαντες δὲ ταῦτα οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῖς τε Κορινθίοις συνεβούλευον τὴν εἰρήνην ποιήσασθαι καὶ τῶν ἄλλων συμμάχων ἐπέτρεψαν τοῖς μὴ βουλομένοις σὺν ἑαυτοῖς πολεμεῖν ἀναπαύεσθαι· αὐτοὶ δ᾽ ἔφασαν πολεμοῦντες πράξειν ὅ τι ἂν τῷ θεῷ φίλον ᾖ· ὑφήσεσθαι δὲ οὐδέποτε, ἣν παρὰ τῶν πατέρων παρέλαβον Μεσσήνην, ταύτης στερηθῆναι. [7.4.10] οἱ οὖν Κορίνθιοι ἀκούσαντες ταῦτα ἐπορεύοντο εἰς τὰς Θήβας ἐπὶ τὴν εἰρήνην.

 Λεξιλόγιο

ὑφήσεσθαι (υφίεμαι: επιτρέπω)

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.    Να μεταφραστεί το παραπάνω απόσπασμα (μον. 20)

2.    Ποια απάντηση έδωσαν οι Λακεδαιμόνιοι στο αίτημα των Κορινθίων; (μον. 10)

3.    Να γράψετε τους γραμματικούς τύπους που σας ζητούνται: (μον. 10)

Α. Πράξειν: απαρέμφατο αορίστου  

Συνεβούλευον: α΄ και β΄ενικό οριστικής αορίστου στην ενεργητική φωνή

Παρέλαβον: απαρέμφατο ενεργητικής φωνής στο χρόνο  που βρίσκεται

Επέτρεψαν: β ΄ και γ ΄ πληθυντικό Ενεστώτα οριστικής  ενεργητική φωνή

Επορεύοντο: γ΄ πληθυντικό  ενεστώτα και αορίστου στην οριστική μέσης φωνής

(μον. 7)

 

Β. πατέρων: γενική, δοτική και αιτιατική ενικού αριθμού (μον. 3)

 

4.    Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους ακόλουθους όρους του κειμένου: (μον. 10)

τοῖς  Κορινθίοις___________________________________

ποιήσασθαι________________________________________

τοῖς μὴ βουλομένοις___________________________________

πολεμοῦντες________________________________________

ταῦτα_______________________________________________

                                    Ξενοφώντα Ελληνικά Ζ 

Ο Ξενοφώντας  αναφέρεται στη διάταξη των αντίπαλων στρατευμάτων (Αθηναίων-Λακεδαιμονίων εναντίον των Θηβαίων) στην περιοχή του Ονείου πριν τη μάχη που θα δώσουν.

  Στρατευομένων δ᾽ ἀμφοτέρων αὐτῶν καὶ τῶν συμμάχων εἰς Κόρινθον ἔδοξε κοινῇ φυλάττειν τὸ Ὄνειον. καὶ ἐπεὶ ἐπορεύοντο οἱ Θηβαῖοι καὶ οἱ σύμμαχοι, παραταξάμενοι ἐφύλαττον ἄλλος ἄλλοθεν τοῦ Ὀνείου, Λακεδαιμόνιοι δὲ καὶ Πελληνεῖς κατὰ τὸ ἐπιμαχώτατον. οἱ δὲ Θηβαῖοι καὶ οἱ σύμμαχοι ἐπεὶ ἀπεῖχον τῶν φυλαττόντων τριάκοντα στάδια, κατεστρατοπεδεύσαντο ἐν τῷ πεδίῳ. συντεκμηράμενοι δὲ ἡνίκ᾽ ἂν ᾤοντο ὁρμηθέντες καθανύσαι ἅμα κνέφᾳ, πρὸς τὴν τῶν Λακεδαιμονίων φυλακὴν ἐπορεύοντο. 

 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.    Να μεταφραστεί το κείμενο

2.    Να εξηγήσετε τη στάση των Θηβαίων και των συμμάχων τους στη διάταξη και θέση που έκριναν σωστό να έχουν στην επικείμενη μάχη

3.    Να αντικατασταθούν χρονικά οι τύποι: ἐπορεύοντο , ἐφύλαττον, ἀπεῖχον

4.    Να κλιθούν τα ουσιαστικά στις πλάγιες πτώσεις και στους δύο αριθμούς:

σύμμαχοι, φυλακήν , στάδια

 

Ἀριστοτέλης, Ἀθηναίων Πολιτεία §§55.4-55.5

(έκδ. του Oppermann, H. Λειψία: Teubner, 1928, ανατ. 1968)

Στο δεύτερο μέρος της πραγματείας του ο Αριστοτέλης περιγράφει τους διοικητικούς θεσμούς και τον τρόπο λειτουργίας του σύγχρονού του αθηναϊκού πολιτεύματος. Στο κείμενο που ακολουθεί αναφέρεται στον τρόπο ανάδειξης και τη δοκιμασία των Εννέα αρχόντων.

 

Ἐπειδὰν δὲ παράσχηται τοὺς μάρτυρας, ἐπερωτᾷ «τούτου βούλεταί τις κατηγορεῖν;» κἂν μὲν ᾖ τις κατήγορος, δοὺς κατηγορίαν καὶ ἀπολογίαν, οὕτω δίδωσιν ἐν μὲν τῇ βουλῇ τὴν ἐπιχειροτονίαν, ἐν δὲ τῷ δικαστηρίῳ τὴν ψῆφον· ἐὰν δὲ μηδεὶς βούληται κατηγορεῖν, εὐθὺς δίδωσι τὴν ψῆφον· καὶ πρότερον μὲν εἷς ἐνέβαλλε τὴν ψῆφον, νῦν δ' ἀνάγκη πάντας ἐστὶ  διαψηφίζεσθαι περὶ αὐτῶν, ἵνα ἄν τις πονηρὸς ὢν ἀπαλλάξῃ τοὺς κατηγόρους, ἐπὶ τοῖς δικασταῖς γένηται τοῦτον ἀποδοκιμάσαι. Δοκιμασθέντες δὲ τοῦτον τὸν τρόπον, βαδίζουσι πρὸς τὸν λίθον ἐφ’ οὗ τὰ τόμι’ ἐστίν, ἐφ’ οὗ καὶ οἱ διαιτηταὶ ὀμόσαντες ἀποφαίνονται τὰς διαίτας, καὶ οἱ μάρτυρες ἐξόμνυνται τὰς μαρτυρίας· ἀναβάντες δ' ἐπὶ τοῦτον ὀμνύουσιν δικαίως ἄρξειν καὶ κατὰ τοὺς νόμους, καὶ δῶρα μὴ λήψεσθαι τῆς ἀρχῆς ἕνεκα, κἄν τι λάβωσι ἀνδριάντα ἀναθήσειν χρυσοῦν.

 ----------

ἐφ’ οὗ τὰ τόμι’ ἐστίν: όπου είναι τοποθετημένα τα κομμάτια (από τα θυσιασμένα ζώα)

ὀμόσαντες <ὄμνυμι: ορκίζομαι

ὁ διαιτητής: ο δικαστής

ἡ δίαιτα: η απόφαση

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Ἐπειδὰν δὲ παράσχηται … τοῦτον ἀποδοκιμάσαι».

Μονάδες 20

Γ4.

α. Να γράψετε τα υποκείμενα των υπογραμμισμένων ρηματικών τύπων του κειμένου: βούλεται, ᾖ, κατηγορεῖν (το δεύτερο), ὤν, ὀμόσαντες. (μονάδες 5)

β. «ἐὰν δὲ μηδεὶς βούληται κατηγορεῖν, εὐθὺς δίδωσι τὴν ψῆφον·»: Στον παραπάνω υποθετικό λόγο να διακρίνετε την υπόθεση από την απόδοση αιτιολογώντας την απάντησή σας. (μονάδες 5)

Μονάδες 10

                 Ξενοφώντα, Οικονομικός

 

20.1] Ἐνταῦθα δὴ ἐγὼ εἶπον· Πῶς οὖν, ὦ Ἰσχόμαχε, εἰ οὕτω

γε καὶ ῥᾴδιά ἐστι μαθεῖν τὰ περὶ τὴν γεωργίαν καὶ πάντες

ὁμοίως ἴσασιν ἃ δεῖ ποιεῖν, οὐχὶ καὶ πάντες πράττουσιν

ὁμοίως, ἀλλ’ οἱ μὲν αὐτῶν ἀφθόνως τε ζῶσι καὶ περιττὰ

ἔχουσιν, οἱ δ’ οὐδὲ τὰ ἀναγκαῖα δύνανται πορίζεσθαι, ἀλλὰ

καὶ προσοφείλουσιν; [20.2] Ἐγὼ δή σοι λέξω, ὦ Σώκρατες, ἔφη

ὁ Ἰσχόμαχος. οὐ γὰρ ἡ ἐπιστήμη οὐδ’ ἡ ἀνεπιστημοσύνη

τῶν γεωργῶν ἐστιν ἡ ποιοῦσα τοὺς μὲν εὐπορεῖν, τοὺς δὲ

ἀπόρους εἶναι

                 Ξενοφώντα, "Κύρου Παιδεία" 3, 43-44

Παρέταττε δὲ   αὐτοὺς αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ἐφ’ ἅρματος παρελαύνων καὶ τοιάδε

παρεκελεύετο.

 Ἄνδρες Ἀσσύριοι, νῦν δεῖ ἄνδρας ἀγαθοὺς εἶναι· νῦν

γὰρ ὑπὲρ ψυχῶν τῶν ὑμετέρων ἁγὼν καὶ ὑπὲρ γῆς ἐν ᾗ

ἔφυτε καὶ [περὶ] οἴκων ἐν οἷς ἐτράφητε, καὶ ὑπὲρ γυναικῶν

τε καὶ τέκνων καὶ περὶ πάντων ὧν πέπασθε ἀγαθῶν. νική-

σαντες μὲν γὰρ ἁπάντων τούτων ὑμεῖς ὥσπερ πρόσθεν

κύριοι ἔσεσθε· εἰ δ’ ἡττηθήσεσθε, εὖ ἴστε ὅτι παραδώσετε

ταῦτα πάντα τοῖς πολεμίοις. [3.3.45] ἅτε οὖν νίκης ἐρῶντες

μένοντες μάχεσθε. 

                             Ξενοφών, Συμπόσιον 4, 34-36  

Εισαγωγή

Κατά την εξέλιξη του συμποσίου του Καλλία προς τιμή του Αυτόλυκου, ο καθένας από τους συνδαιτυμόνες κλήθηκε να κατονομάσει κάτι για το οποίο ένιωθε υπερήφανος. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο Αντισθένης υπερηφανεύεται για τα πλούτη του μολονότι έχει λίγα χρήματα.

Αδίδακτο Κείμενο

[4.34] Ἀλλ’ ἄγε δή, ἔφη ὁ Σωκράτης, σὺ αὖ λέγε ἡμῖν, ὦ  Ἀντίσθενες, πῶς οὕτω βραχέα ἔχων μέγα φρονεῖς ἐπὶ πλούτῳ. Ὅτι νομίζω, ὦ ἄνδρες, τοὺς ἀνθρώπους οὐκ ἐν τῷ οἴκῳ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν πενίαν ἔχειν ἀλλ’ ἐν ταῖς ψυχαῖς. [4.35] ὁρῶ γὰρ πολλοὺς μὲν ἰδιώτας, οἳ πάνυ πολλὰ ἔχοντες  χρήματα  οὕτω πένεσθαι ἡγοῦνται  ὥστε πάντα μὲν πόνον, πάντα δὲ κίνδυνον ὑποδύονται, ἐφ’ ᾧ πλείω κτήσονται, οἶδα δὲ καὶ ἀδελφούς, οἳ τὰ ἴσα λαχόντες ὁ μὲν αὐτῶν τἀρκοῦντα ἔχει καὶ περιττεύοντα τῆς δαπάνης, ὁ δὲ τοῦ παντὸς ἐνδεῖται· [4.36] αἰσθάνομαι δὲ καὶ τυράννους τινάς, οἳ οὕτω πεινῶσι χρημάτων ὥστε ποιοῦσι πολὺ δεινότερα τῶν ἀπορωτάτων· δι’ἔνδειαν μὲν γὰρ δήπου οἱ μὲν κλέπτουσιν, οἱ δὲ τοιχωρυχοῦσιν, οἱ  δὲ ἀνδραποδίζονται· τύραννοι δ’ εἰσί τινες οἳ ὅλους μὲν οἴκους ἀναιροῦσιν,  ἁθρόους δ’  ἀποκτείνουσι,  πολλάκις δὲ καὶ ὅλας πόλεις χρημάτων  ἕνεκα ἐξανδραποδίζονται.

Λεξιλόγιο

• ἄγε  δή = εμπρός λοιπόν (προτρεπτικό μόριο)
• ὑποδύομαι κίνδυνον = εκτίθεμαι σε κίνδυνο
• λαγχάνω τα ίσα = παίρνω ίσο μερίδιο
• πεινῶ τινός = έχω έντονη επιθυμία για κάτι
• τοιχορυχέω-ῶ = κάνω διαρρήξεις (σπιτιών)
• ἀνδραποδίζομαι = κάνω εμπόριο δούλων

Παρατηρήσεις

1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: « Ἀλλ’ ἄγε δή […] πλείω κτήσονται ».

Μονάδες 10

2. Ο Αντισθένης υποστηρίζει ότι ο πλούτος βρίσκεται στην ψυχή του ανθρώπου. Πώς τεκμηριώνει την απάντησή του αυτή; Σε ποιες κατηγορίες ανθρώπων αναφέρεται;

Μονάδες 10

 

3. Να βάλετε τους τύπους στον άλλο αριθμό, στο ίδιο πρόσωπο ή στην ίδια πτώση:

              ὁρῶ

              ὑποδύονται

              ἡγοῦνται

              τινάς

             ποιοῦσι

             οἳ

             ἀποκτείνουσι

(Να γίνει εγκλιτική αντικατάσταση στο   ποιοῦσι  )   μον. 10

4.  « Ὅτι νομίζω […] ψυχαῖς » , « ἐφ’ ᾧ πλείω κτείσονται » :

Να αναγνωρίσετε το είδος των προτάσεων, να προσδιορίσετε τη συντακτική λειτουργία τους (μον. 10)

 

            Ισοκράτης, Περί Ειρήνης 8.38- 8.40 

Εισαγωγή

Στο παρακάτω απόσπασμα ο Ισοκράτης επικρίνει τη στάση των δημαγωγών που προσπαθούν να κερδίσουν την εύνοια των ακροατων σε αντίθεση με όσους ενδιαφέρονται για την κοινή σωτηρία.

Αδίδακτο Κείμενο

Δοκεῖ μὲν γάρ μοι βέλτιον εἶναι διαλεχθῆναι περὶ αὐτῶν, ὁρῶ δ’ ὑμᾶς χαλεπώτερον διατιθεμένους πρὸς τοὺς ἐπιτιμῶντας ἢ πρὸς τοὺς αἰτίους τῶν κακῶν γεγενημένους. οὐ μὴν ἀλλ’ αἰσχυνθείην ἄν, εἰ φανείην μᾶλλον φροντίζων τῆς ἐμαυτοῦ δόξης ἢ τῆς κοινῆς σωτηρίας. ἐμὸν μὲν οὖν ἔργον ἐστί, καὶ τῶν ἄλλων τῶν κηδομένων τῆς πόλεως, προαιρεῖσθαι τῶν λόγων μὴ τοὺς ἡδίστους, ἀλλὰ τοὺς ὠφελιμωτάτους· ὑμᾶς δὲ χρὴ πρῶτον μὲν τοῦτο γιγνώσκειν, ὅτι τῶν μὲν περὶ τὸ σῶμα νοσημάτων πολλαὶ θεραπεῖαι καὶ παντοδαπαὶ τοῖς ἰατροῖς εὕρηνται, ταῖς δὲ ψυχαῖς ταῖς ἀγνοούσαις καὶ γεμούσαις πονηρῶν ἐπιθυμιῶν οὐδέν ἐστιν ἄλλο φάρμακον πλὴν λόγος ὁ τολμῶν τοῖς ἁμαρτανομένοις ἐπιπλήττειν, ἔπειθ’ ὅτι καταγέλαστόν ἐστιν τὰς μὲν καύσεις καὶ τὰς τομὰς τῶν ἰατρῶν ὑπομένειν ἵνα πλειόνων ἀλγηδόνων ἀπαλλαγῶμεν, τοὺς δὲ λόγους ἀποδοκιμάζειν πρὶν εἰδέναι σαφῶς εἰ τοιαύτην ἔχουσιν τὴν δύναμιν ὥστ’ ὠφελῆσαι τοὺς ἀκούοντας.

Λεξιλόγιο

• ἐπιτιμάω / ἐπιτιμῶ: κατακρίνω (ἐπι-: δείχνει την επίθεση)
• ἀλγηδών: 1. πόνος (ψυχικός ή σωματικός), 2. οδύνη (π.βλ. οσφυαλγία)

Παρατηρήσεις

i. Να μεταφραστεί στα Νέα Ελληνικά η περίοδος «δοκεῖ μὲν γάρ μοι…, ἀλλὰ τοὺς ὠφελιμωτάτους·».

Μονάδες 10

ii. Με ποια επιχειρήματα προσπαθει ο Ισοκράτης να πείσει τους ακροατές για την αξία του λόγου;

Μονάδες 10

iii. α. φανείην, εὕρηνται, ἀπαλλαγῶμεν, εἰδέναι: Να γραφεί το α’ πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα της ίδιας φωνής. (Μονάδες 4)

β. «ὑμᾶς δὲ χρὴ πρῶτον μὲν τοῦτο γιγνώσκειν, ὅτι τῶν μὲν περὶ τὸ σῶμα νοσημάτων πολλαὶ θεραπεῖαι καὶ παντοδαπαὶ τοῖς ἰατροῖς εὕρηνται, ταῖς δὲ ψυχαῖς ταῖς ἀγνοούσαις καὶ γεμούσαις πονηρῶν ἐπιθυμιῶν οὐδέν ἐστιν ἄλλο φάρμακον πλὴν λόγος ὁ τολμῶν τοῖς ἁμαρτανομένοις ἐπιπλήττειν, ἔπειθ’ ὅτι καταγέλαστόν ἐστιν τὰς μὲν καύσεις καὶ τὰς τομὰς τῶν ἰατρῶν ὑπομένειν ἵνα πλειόνων ἀλγηδόνων ἀπαλλαγῶμεν, τοὺς δὲ λόγους ἀποδοκιμάζειν πρὶν εἰδέναι σαφῶς εἰ τοιαύτην ἔχουσιν τὴν δύναμιν ὥστ’ ὠφελῆσαι τοὺς ἀκούοντας.» Να εντοπιστούν όλα τα τριτόκλιτα ουσιαστικά του αποσπάσματος και να γραφούν στη δοτική ενικού. Επίσης, να βρεθεί ένα επίθετο στον συγκριτικό βαθμό και να μεταγραφεί ο ίδιος τύπος στον θετικό βαθμό. (Μονάδες 6)

Μονάδες 10

iv. α.  Να εντοπίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του κειμένου που εισάγονται με τον σύνδεσμο εἰ. Στη συνέχεια, να αναγνωρίσετε συντακτικά το είδος των προτάσεων και να δικαιολογήσετε τον τρόπο της εκφοράς τους. (Μονάδες 6)

    β. «οὐ μὴν ἀλλ’ αἰσχυνθείην ἄν, εἰ φανείην μᾶλλον φροντίζων τῆς ἐμαυτοῦ δόξης ἢ τῆς κοινῆς σωτηρίας. ἐμὸν μὲν οὖν ἔργον ἐστί, καὶ τῶν ἄλλων τῶν κηδομένων τῆς πόλεως, προαιρεῖσθαι τῶν λόγων μὴ τοὺς ἡδίστους, ἀλλὰ τοὺς ὠφελιμωτάτους·» Στο παραπάνω απόσπασμα να εντοπίσετε μία εκφράση που δηλώνει σύγκριση. Στη συνέχεια, να διακρίνετε τη συγκριτική λέξη, τον α’ και τον β’ όρο σύγκρισης και να δώσετε και έναν εναλλακτικό τρόπο εκφοράς της. (Μονάδες 4)

Μονάδες 10