ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ) ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

 

ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Η ΦΥΣΙΚΗ ΡΗΤΟΡΕΙΑ

 

Η ρητορεία στον Όμηρο Διαχρονικό ομηρικό ιδανικό : λόγων τε ρητήρ έργων τε πρηκτήρ (ο συνδυασμός λόγων και έργων ). Ο Όμηρος θεωρεί την ευγλωττία θεϊκό χάρισμα.

 

Για τη ρητορική τους ικανότητα φημίζονταν νομοθέτης και ποιητής Σόλων, ο ποιητής Πίνδαρος, καθώς επίσης πρόσωπα στο ιστορικόέργο του Ηροδότου.                         

Δημοκρατία : Ισηγορία (= ισότητα στο δικαίωμα του λόγου) : δυνατότητα αξιοποίησης φυσικού ρητορικού ταλέντου. (ονόματα με β΄συνθ. από το ρ. ἀγορεύω : Αρισταγόρας, Ευαγόρας, Πρωταγόρας, Πυθαγόρας)

Θεμιστοκλής και Περικλής : προετοίμαζαν με επιμέλεια τις αγορεύσεις τους

 

Β. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΡΗΤΟΡΕΙΑΣ

Συστηματική ρητορεία

Απαιτεί ακριβή και συστηματική γνώση των κανόνων (ἐπιστήμην) και την άσκηση (μελέτην) και δεν αρκείται στη φύση

Εμφανίστηκε στη Σικελία

Πολιτικοί παράγοντες : Η επικράτηση των δημοκρατικών καθεστώτων μετά την κατάλυση των τυραννίδων, μετά το 466 π.Χ.

Εκπρόσωποι:

οι Συρακόσιοι Κόραξ & Τ(ε)ισίας = δάσκαλοι της συστηματικής ρητορικής διαίρεσαν τους ρητορικούς λόγους σε μέρη και χρησιμοποίησαν στους ρητορικούς τους λόγους τα εικότα = φαινομενικά, λογικά επιχειρήματα

Τισίας: συγγραφέας του πρώτου εγχειρίδιου ρητορικής με τίτλο «Τέχνη». 

Γ. ΡΗΤΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΣΟΦΙΣΤΙΚΗ                         

Επίκεντρο καλλιέργειας της ρητορικής : Αθήνα 

Ευνοϊκοί παράγοντες για την ανάπτυξη της ρητορικής στην Αθήνα, στα μέσα του 5ου αι. π.Χ.: 1. Η δημοκρατία , οι λαϊκές συνελεύσεις και οι πολιτικοί θεσμοί  2. Ο χαρακτήρας των Αθηναίων  3. Το μέγεθος της αθηναϊκής πόλεως. 4. Σοφιστές : Δάσκαλοι ανώτερης παιδείας (Πρωταγόρας).

 

Γοργίας ο Λεοντίνος

Άσκησε μεγάλη επίδραση στη ρητορική :

 

1.                   μελέτησε τη σημασία της τρέχουσας πολιτικής, κοινωνικής και ψυχολογικής συγκυρίας, την κατάλληλη δηλ. για κάθε λόγο περίσταση (καιρός).

2.                   εισηγήθηκε τα «γοργίεια» σχήματα (λ.χ. πάρισα, ομοιοτέλευτα, παρηχήσεις, αντιθέσεις) με σκοπό τον εντυπωσιασμό του ακροατή.

Η κριτική του Πλάτωνα (έργα «Γοργίας» και «Φαίδρος») ·         Η ρητορική δεν είναι επιστήμη ή τέχνη ·         Είναι όργανο απάτης. ·         Ο ρήτορας δεν έχει γνώση («επιστήμη») αλλά μόνο γνώμη («δὀξα»).

Ο αντίλογος από τον ρήτορα ΙσοκράτηΠαιδευτική αξία ρητορικής: με τη διδασκαλία της που στηρίζεται στην πείρα της πραγματικότητας  μπορεί να επιτευχθούν στην πράξη παιδευτικά αποτελέσματα. ·         «Φιλοσοφία»: η καλλιέργεια που παρέχει η μαθητεία στη ρητορική, η αγωγή με πρακτικούς πολιτικούς στόχους

                         

 

Συμβουλευτικοί λόγοι  Θεσμός εφαρμογής: Εκκλησία του ΔήμοΔικαίωμα λόγου και ψήφου στην Εκκλησία του Δήμου: οι γνήσιοι Αθηναίοι (μόλις συμπλήρωναν το 20 έτος), που είχαν τα πολιτικά τους δικαιώματα. ·                     Τα μέλη της Εκκλησίας του Δήμου αποφάσιζαν συνήθως με ανάταση των χεριών (χειροτονία) ·                     Πολιτικός χαρακτήρας: Προτρεπτικοί ή αποτρεπτικοί για την επίτευξη του δημοσίου συμφέροντος ·                     Θέμα: συμβουλές για το μέλλον ·                     Χώρος συνεδριάσεων: η Πνύκα, η Αγορά ή το θέατρο του Διονύσου. ·                     Μεγάλη επιρροή των ρητόρων στην πολιτική ζωή ·                     Σημαντικότερος ρήτορας συμβουλευτικών λόγων: ο Δημοσθένης

Ε. ΤΑ ΕΙΔΗ TOY ΑΤΤΙΚΟΥ ΡΗΤΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ 

 

Δικανικοί λόγοι

·                     Χρόνος του λόγου: αφορά σε πράξεις του παρελθόντος (σε κατηγορίες ή απολογίες)

·                     Θεσμός εφαρμογής: τα δικαστήρια (Άρειος Πάγος, Ηλιαία, Βουλή, Εκκλησία του Δήμου)

 

Ηλιαία:

·                     το πιο σημαντικό δικαστήριο της αθηναϊκής πόλης-κράτους

·                     δικαστήριο ενόρκων - 6000 «Ηλιασταί» (1000 αναπληρωματικοί)

·                     συμμετείχαν με κλήρωση οι άνω των 30 γνήσιοι πολίτες (αν δεν εκκρεμούσε κατηγορία εναντίον τους)

·                     τμήματα συνεδριάσεων  ανάλογα με τη σοβαρότητα της υπόθεσης

·                     μυστική ψηφοφορία

·                     αποζημίωση των ενόρκων με 2-3 οβολούς ανά ημέρα.

 

Οι λογογράφοι

·                     Υποχρέωση διαδίκων να αγορεύουν αυτοπροσώπως  προσφυγή στους «λογογράφους»

·                     Λογογράφοι: έμπειροι δικανικοί ρήτορες - έγραφαν τους λόγους που οι διάδικοι αποστήθιζαν. Γνώστες των νόμων αλλά και της ψυχολογίας των λαϊκών δικαστών

·                     Ικανότερος λογογράφος: ο Λυσίας.

Επιδεικτικοί ή πανηγυρικοί λόγοι

·                     Εκφωνούνται σε γιορτές και πανηγυρικές συγκεντρώσεις

·                     Περιλαμβάνονται και οι επιτάφιοι λόγοι

·                     Σκοπός ρήτορα: Να εγκωμιάσει ή να επικρίνει πράξεις και πρόσωπα του παρόντος με συχνές αναδρομές στο παρελθόν και προβλέψεις του μέλλοντος

·                     Ισοκράτης: επιφανέστερος ρήτορας των επιδεικτικών λόγων.

Στόχοι του ρήτορα

1.                   Να επιδείξει τη ρητορική του δεινότητα

2.                   Να προκαλέσει την επιδοκιμασία των ακροατών

3.                   Να εξυπηρετήσει συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες.

ΣΤ. ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΡΗΤΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ

 Προοίμιο

·                     Έκθεση του υπό ανάπτυξη θέματος

·                     Σκοπός: η πρόκληση ενδιαφέροντος και προσοχής του ακροατή

·                     Πρόθεσις: σύντομη έκθεση του θέματος

 

Διήγησις

·                     Αφήγηση των γεγονότων με σαφήνεια και πειστικότητα.

·                     Απαντά κυρίως αλλά όχι πάντοτε στους δικανικούς λόγους και σπάνια στους συμβουλευτικούς

 Πίστεις

·                     Άτεχνες αποδείξεις : δεν οφείλονται στη δεινότητα του ρήτορα (νόμοι, μαρτυρίες, έγγραφα, όρκοι κλπ)

·                     έντεχνες αποδείξεις

1.                   Ενθυμήματα: σύντομοι αληθοφανείς συλλογισμοί – κοινοί τόποι

2.                   Παραδείγματα

3.                   Γνώμες 

4.                   Ηθοποιία: Αποβλέπει στη έξαρση του ήθους  :

ü  του ίδιου του ρήτορα

ü  του αντιπάλου

ü  του ακροατή.

5. Πάθη : Στόχος του ρήτορα η συναισθηματική διέγερση του ακροατηρίου (παθοποιία)

 Επίλογος

Σκοποί:

1.                   Η ανακεφαλαίωση όσων προηγήθηκαν

2.                   Η παθοποιία: συναισθηματική συμμετοχή των ακροατών 

 

 

 

NATURAL RHETORIC

Rhetoric in Homer

THomeric said that  the combination of words and deeds is the best

Homer considers eloquence a divine gift.

The legislator and poet Solon, the poet Pindar, as well as figures in Herodotus' historical work were renowned for their rhetorical ability.

Democracy: Isigoria (= equality in the right to speech): the possibility of utilizing natural rhetorical talent. (names with second-composition from the root ἀγορεύω: Aristagoras, Evagoras, Protagoras, Pythagoras)

Themistocles and Pericles: they prepared their speeches with care

 

B. THE BIRTH OF SYSTEMATIC RHETORIC

Systematic rhetoric

It requires precise and systematic knowledge of the rules (ἐπιστήμην) and practice (μελετίν) and is not satisfied with nature

It appeared in Sicily

Political factors: The prevalence of democratic regimes after the overthrow of the tyrannies, after 466 BC

 

 

Representatives:

the Syracusans Corax & Teisias = teachers of systematic rhetoric divided rhetorical discourses into parts and used in their rhetorical discourses the eikota = apparent, logical arguments

Teisias: author of the first rhetorical textbook entitled "Techni".

 

C. RHETORIC AND SOPHISTICS

Epicenter of rhetorical cultivation: Athens

Favourable factors for the development of rhetoric in Athens, in the middle of the 5th century BC:

1. Democracy, popular assemblies and political institutions

 

 

2. The character of the Athenians

3. The size of the Athenian city.

4. Sophists: Teachers of higher education (Protagoras).

 

Gorgias Leontinus

He had a great influence on rhetoric:

1. He studied the importance of the current political, social and psychological situation, the appropriate, i.e., for each reason, occasion (time).

2. He introduced the "Gorgia" figures (e.g., parallels, homothetics, alliteration, contrasts) with the aim of impressing the listener.

Plato's criticism (works "Gorgias" and "Phaedrus")

· Rhetoric is not a science or art

· It is an instrument of deception.

· The orator has no knowledge ("science") but only opinion ("glory").

The counter-argument from the orator Isocrates

· Pedagogical value of rhetoric: with its teaching based on the experience of reality, pedagogical results can be achieved in practice.

· "Philosophy": the cultivation provided by apprenticeship in rhetoric, education with practical political goals

 

E. THE TYPES OF ATTICA'S RHETORICAL SPEECH

 

Advisory speeches

· Institution of application: City Council

· Right to speak and vote in the City Council: genuine Athenians (as soon as they turned 20), who had their political rights.

· The members of the City Council usually decided by raising their hands (ordination)

· Political character: Provocative or deterrent to achieve the public interest

· Subject: advice for the future

· Meeting place: the Pnyx, the Agora or the Theater of Dionysus.

· Great influence of rhetoricians in political life

· Most important orator of advisory speeches: Demosthenes

 

Trial speeches

· Time of speech: concerns past actions (in accusations or apologies)

· Institution of implementation: the courts (Areios Pagos, Iliaea, Parliament, Municipal Church)

 

Iliaea:

· the most important court of the Athenian city-state

· jury court - 6000 "Iliaestae" (1000 substitutes)

· over 30 genuine citizens participated by lot (if no accusation was pending against them)

· sections of meetings depending on the seriousness of the case

· secret ballot

· compensation of the jurors with 2-3 obols per day.

 

The logographers

· Obligation of litigants to present their arguments in person, recourse to the "logographers"

· Logographers: experienced legal orators - they wrote down the speeches that the litigants memorized. Knowledgeable of the laws and the psychology of the common judges

· Most capable logographer: Lysias.

Demonstrative or celebratory speeches

· Delivered at festivals and celebratory gatherings

· Also included are funeral speeches

 

· Purpose of the orator: To praise or criticize actions and persons of the present with frequent references to the past and predictions of the future

 

· Isocrates: most prominent orator of demonstrative speeches.

 

The orator's goals

1. To demonstrate his oratorical ability

2. To arouse the approval of the audience