Φύλλο Εργασίας (Ανθρώπινα Δικαίώματα στις δημοκρατικές κοινωνίες)

 

Τι κατανοούμε όταν μιλάμε για ανθρώπινα δικαιώματα και γιατί θεωρούνται θεμέλιος λίθος της δημοκρατικής κοινωνίας;"

Κατανομή Θεματικών Ενοτήτων

Ομάδα Α

Διαβάστε το παράθεμα από το Κοινωνικό Συμβόλαιο του Ρουσό και απαντήστε στις ερωτήσεις:

1. Ποια είναι τα χαρσκτηριστικά του κοινωνικού συμβολαίου , σύμφωνα με τον Ρουσό;

2.Πώς συνδέεται η θεωρία του "κοινωνικού συμβολαίου" με τη σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία;

Απαντήσεις

“Να βρεθεί μια μορφή συνένωσης που θα υπερασπίζεται και θα προστατεύει με όλη τη δύναμη από κοινού το πρόσωπο και τα αγαθά κάθε μέλους, κατά τρόπο ώστε ο καθένας, αν και σχηματίζει ενιαίο σώμα με όλους, θα υπακούει ωστόσο μόνο στον εαυτό του και θα παραμένει το ίδιο ελεύθερος όσο και πριν. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα στο οποίο το κοινωνικό συμβόλαιο δίνει τη λύση. [...] Οι όροι του συμβολαίου τούτου είναι έτσι προσδιορισμένοι από τη φύση της πράξης αυτής, ώστε η παραμικρή τροποποίηση θα τους έκανε μάταιους και αναποτελεσματικούς. Αν και δεν έχουν ίσως διατυπωθεί ποτέ ρητά, είναι παντού οι ίδιοι. Παντού έχουν γίνει δεκτοί και τους αναγνωρίζουν σιωπηρά. [...] Οι υποχρεώσεις που μας συνδέουν με το κοινωνικό σώμα είναι δεσμευτικές μόνον επειδή είναι αμοιβαίες· και η φύση τους είναι τέτοια, ώστε, εκπληρώνοντάς τες, δεν μπορούμε να εργαζόμαστε για τον άλλον χωρίς ταυτόχρονα να εργαζόμαστε και για τον εαυτό μας”.
(Ζαν Ζακ Ρουσό  "Το κοινωνικό Συμβόλαιο"

Ομάδα Β

(Διαβάστε το απόσπασμα του Τόμας Τζέφερσον και απαντήστε στις ερωτήσεις)

1. Ποια είναι η βάση της εξουσίας των δημόσιων αρχών , σύμφωνα με τον Τόμας Τζέφερσον; Τι εννοεί στη φράση :"...πρέπει να διαμορφώσουμε τη διακριτικότητα του λαού";

2. Πώς εκφράζεται στη σύγχρονη δημοκρατία η λαϊκή θέληση;

Απαντήσεις

ΑΠΑΝΤΉΣΕΙΣ

“Δε γνωρίζω τίποτα ασφαλέστερο για να εμπιστευτούμε την ύψιστη κοινωνική εξουσία από τον ίδιο τον λαό και, αν θεωρούμε ότι δεν είναι τόσο φωτισμένος, ώστε να ασκεί τον έλεγχο με την αρμόζουσα διακριτικότητα, η λύση δεν είναι να του στερήσουμε τον έλεγχο, αλλά να διαμορφώσουμε τη διακριτικότητά του”. (Τόμας Τζέφερσον, Επιστολή στον Ουίλιαμ Τζάρβις, 28 Σεπτεμβρίου 1820)

4. “Βάση της εξουσίας των δημόσιων αρχών είναι η λαϊκή θέληση”.
(Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ΟΗΕ, 1948, άρθρο 21§3)

ΟΜΑΔΑ Γ

Διαβάστε το παράθεμα του Υβ Μισό και απαντήστε στις ερωτήσεις:

1. Πώς ορίζεται η έννοια της ταυτότητας, σύμφωνα με το παράθεμα, στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία;

2. Στις σύγχρονες παγκοσμιοποιημένες κοινωνίες ποια δικαιώματα των ανθρώπων που μεταναστεύουν συχνά καταπατώνται;

Απαντήσεις

“Μέσα από μια αδιάκοπη κυκλοφορία ανθρώπων, χρήματος, αγαθών, πληροφορίας, μέσα από ταξίδια και επικοινωνίες, από το τηλέφωνο και το ιντερνέτ, τα άτομα μπορούν να ανήκουν σε πολλαπλές κοινότητες, σε αυτήν που καταφτάνουν ως μετανάστες και σε αυτήν από την οποία προέρχονται. Η διασπορά γίνεται σταθερή μορφή μέσα από πολλαπλές εντάξεις. Αυτή εισάγει ευέλικτες και προσαρμόσιμες σχέσεις ένταξης στις κοινότητες, ως εάν να θέλει πρόσβαση σε πολλαπλές ιθαγένειες. Πρόκειται για σύνθετους τρόπους διαμονής σε έναν τόπο

και, παράλληλα, σύνδεσης με άλλους. […] Προφανώς αυτή η νέα διασπορά συνιστά πρόκληση στις ακαμψίες των κρατών- εθνών. Από ‘δώ και στο εξής διαγράφεται μια παγκοσμιοποίηση “από τα κάτω” που αντισταθμίζει την “από πάνω” παγκοσμιοποίηση που ασκούν οι ομάδες παραγωγής και οι κυβερνήσεις. Αλλά και η έννοια της ταυτότητας απαιτεί επανορισμό. Ζούμε ακόμη με την ιδέα μιας σταθερής ταυτότητας δομημένης γύρω από κάποιες σταθερές αναφορές: γλώσσα, κοινές παραδόσεις και αξίες, μία κοινότητα και ένα γεωγραφικό περιβάλλον. Αυτές οι εξελίξεις στα έθνη-κράτη θεωρούνται ως απειλές: καθιστούν εύθραστες τις ταυτότητες και αμφισβητούν την πολιτισμική καθαρότητα. Μετακινούμαστε χάρη στα μεταφορικά μέσα ή επιτόπου μέσα από την επικοινωνία, τις εικόνες, τα δίκτυα. Οι ταυτότητές μας όχι μόνο αλλάζουν, αλλά θα γίνονται όλο και περισσότερο ευμετάβλητες. 
(Υβ Μισό, “Ευέλικτες ταυτότητες”, στον γαλλικό Le Monde [24-10-1997] και στην Κυριακάτικη Αυγή [23-11- 1997]))

ΟΜΑΔΑ Δ

Διαβάστε το παράθεμα του Τζον Ρολς και απαντήστε στις ερωτήσεις:

Ποιες είναι οι βασικές αρχές της δικαιοσύνης, σύμφωνα με τον Ρολς;

Πιστεύετε ότι μπορεί να πραγματωθεί η ουτοπία της παγκόσμιας ισότητας; Πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό;

Απαντήσεις:

. Οι βασικές αρχές δικαιοσύνης κατά τον Tζον Ρολς είναι:
“Ι) Κάθε πρόσωπο έχει ίσο δικαίωμα στο πλέον εκτεταμένο σχήμα ίσων βασικών ελευθεριών, που να είναι συμβατό με ένα παρόμοιο σχήμα ελευθερίας για όλους.

ΙΙ) Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες πρέπει να διευθετούνται έτσι, ώστε ταυτόχρονα: (α) να αποβαίνουν προς το μεγαλύτερο όφελος των λιγότερο ευνοημένων και (β) να συναρτώνται με αξιώματα και θέσεις ανοικτές σε όλους υπό συνθήκες ακριβοδίκαιης ισότητας ευκαιριών
(Τζον Ρολς, Θεωρία της δικαιοσύνης, μτφρ. Φ. Βασιλόγιαννης κ.ά, εκδ. Πόλις, Αθήνα 2001, σ. 92, 115)