Κανόνες Τονισμού Αρχ. Ελληνικών (Κανόνες-Ασκήσεις)

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2244/Archaia-Elliniki-Glossa_A-Gymnasiou_html-empl/index02.html

Γιατί χρησιμοποιούνται οι τόνοι (οξεία και βαρεία)

https://www.greek-language.gr/greekLang/studies/history/thema_09/index.html

Οι τόνοι μπαίνουν στη λήγουσα (Λ), στην παραλήγουσα (ΠΛ) και στην προπαραλήγουσα (ΠΠΛ)

Μια λέξη, ανάλογα με τη συλλαβή στην οποία τονίζεται, λέγεται:

οξύτονη, αν έχει οξεία στη λήγουσα, π.χ. πα-τήρ·

περισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στη λήγουσα, π.χ. τι-μῶ

παροξύτονη, αν έχει οξεία στην παραλήγουσα, π.χ. λό-γος

προπερισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στην παραλήγουσα, π.χ. δῶ-ρον

προπαροξύτονη, αν έχει οξεία στην προπαραλήγουσα, ἄν-θρω-πος

1. Καμιά λέξη δεν τονίζεται πιο πάνω από την προπαραλήγουσα, π.χ. λέγομεν

Πότε βάζουμε οξεία;

1. Οξεία παίρνει πάντα η προπαραλήγουσα, π.χ. ἄν-θρω-πος

2. Οξεία παίρνουν πάντα τα φωνήεντα ό και έ, π.χ. λόγος, νέος

3. Οξεία παίρνει η παραλήγουσα όταν: η παραλήγουσα είναι μακρά (Μ) και η λήγουσα είναι μακρά (Μ), άρα έχουμε ΜΜ, π.χ. κήπων, θήκη

Υπενθυμίζουμε ότι γενικά οι δίφθογγοι είναι μακρόχρονοι. Όμως οι δίφθογγοι αι και οι όταν βρίσκονται στο τέλος της λέξης θεωρούνται ως βραχύχρονοι. Στην περίπτωση βεβαίως που οι δίφθογγοι αι και οι είναι καταλήξεις της ευκτικής ή βρίσκονται στο τέλος των επιρρημάτων και των επιφωνημάτων είναι και πάλι μακρόχρονοι.

Πότε βάζουμε περισπωμένη;

Περισπωμένη βάζουμε στην παραλήγουσα όταν: η παραλήγουσα είναι μακρά (Μ) και η λήγουσα είναι βραχεία (Β) άρα έχουμε ΜΒ, π.χ.κῆπος δῶρον κῶμαι γλῶσσα

Παρατήρηση

Συχνά, πολλοί μαθητές μπερδεύονται, όταν έχουν να τονίσουν λέξεις όπως: νέων, ὅλων.

Στις περιπτώσεις αυτές προβληματίζονται τι τόνο θα βάλουν, γιατί σκέφτονται σύμφωνα με τον προηγούμενο κανόνα (της παραλήγουσας σε σχέση με τη λήγουσα). Όμως εδώ βάζουμε οξεία, γιατί τονίζουμε βραχύχρονα, το ο και το ε, που όπως μάθαμε παίρνουν πάντα οξεία, όπου κι αν βρίσκονται!

Άσκηση

Μαθαίνω να τονίζω εφαρμόζοντας τους κανόνες

πολις

α) Θα τονίσουμε την προπαραλήγουσα και θα βάλουμε οξεία;

β) Θα τονίσουμε ε ή ο και θα βάλουμε οξεία;

γ) Θα τονίσουμε την παραλήγουσα (ΜΜ) και θα βάλουμε οξεία;