Ν. Ε. Γ. Δευτερεύουσες Ονοματικές προτάσεις /Ειδικές, Βουλητικές, Ενδοιαστικές(Γ΄ Γυμνασίου)

 

 Δευτερεύουσες Ονοματικές προτάσεις 

 Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις είναι οι:

Ειδικές: ότι, πως, που

Βουλητικές:  μόριο να

Ενδοιαστικές: μη(ν), μήπως

Πλάγιες Ερωτηματικές: Ερωτηματικές και Αναφορικές Αντωνυμίες και Επιρρήματα

Για να βρω το είδος κάθε πρότασης και τον συντακτικό της ρόλο, ακολουθώ

τα παρακάτω στάδια:

1. Διακρίνω την κύρια από τη δευτερεύουσα πρόταση.

2. Βρίσκω τον σύνδεσμο με τον οποίο εισάγεται (=ξεκινά) η δευτερεύουσα πρόταση και ανάλογα με τον σύνδεσμο τη χαρακτηρίζω, ως προς το είδος.

3. Βρίσκω το ρήμα της κύριας πρότασης.

4. Ρωτώ ποιος κάνει την ενέργεια του ρήματος, για να βρώ το υποκείμενο. Πολλές φορές, το υποκείμενο της κύριας πρότασης εννοείται.

5. Ρωτώ τι για να βρω το αντικείμενο.

6. Αν βρω το υποκείμενο και το αντικείμενο στην κύρια πρόταση, τότε η δευτερεύουσα πρόταση είναι επεξήγηση. Συνήθως, μεταξύ κύριας και δευτερεύουσας πρότασης, υπάρχει κόμμα.

7. Εάν η κύρια πρόταση έχει τις αντωνυμίες αυτό, ένα, εκείνο, άλλο, τότε η δευτερεύουσα πρόταση που ακολουθεί, είναι επεξήγηση αυτών των αντωνυμιών.

8. Όταν στην κύρια πρόταση υπάρχει απρόσωπο ρήμα ή απρόσωπη έκφραση,τότε η δευτερεύουσα πρόταση είναι υποκείμενο

 

Απρόσωπα ρήματα και απρόσωπες εκφράσεις

 Απρόσωπα λέμε τα ρήματα που δεν έχουν υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα αλλά ολόκληρη πρόταση και συνηθίζονται στο τρίτο ενικό πρόσωπο.

π.χ. Απαγορεύεται να καπνίζετε.

ΑΠΡΟΣΩΠΑ ΡΗΜΑΤΑ
πρέπει, νοιάζει, μοιάζει, αξίζει, μπορεί, χιονίζει, βρέχει, αστράφτει, μέλει, ξημερώνει, χαράζει, νυχτώνει, συμφέρει, θέλει, επείγει, αρκεί, φαίνεται ,επιτρέπεται, απαγορεύεται, πρόκειται, ακούγεται, διαδίδεται, χρειάζεται επίκειται, μέλλεται, ...

 Οι απρόσωπες εκφράσεις σχηματίζονται από :

i. Τα ρήματα είναι ή υπάρχει + ουσιαστικό

π.χ. είναι ανάγκη, είναι ώρα, υπάρχει φόβος, υπάρχει ελπίδα, υπάρχει πίστη, υπάρχει ανησυχία

ii. Το ρήμα είναι + ουδέτερο επιθέτου

 π.χ. είναι ασφαλές, είναι επιτρεπτό, είναι ανεπίτρεπτο, είναι χρήσιμο, είναι  κακό, είναι καλό, είναι γνωστό, είναι λυπηρό, είναι αδύνατο...

iii. Το ρήμα είναι + τροπικό επίρρημα

π.χ. είναι κρίμα, είναι δίκιο, είναι άδικο, είναι βέβαιο, είναι πιθανό, είναι απίθανο, είναι σίγουρο, είναι φυσικό

Άσκηση

Να βρείτε και να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω δευτερεύουσες προτάσεις 

1. Ξέρω πως νιώθεις άσχημα.
2. Πρέπει να του πούμε όλη την αλήθεια.
3. Θέλω να μου τηλεφωνήσεις οπωσδήποτε αύριο
4. Φοβάμαι μήπως χάσω την ψυχραιμία μου.
5. Έπρεπε να μας ενημερώσει για τα σχέδιά του.
6. Ένα πράγμα με ανησυχεί, μην έρθεις και δεν είμαι σπίτι.
7. Φαίνεται ότι περνάς δύσκολα.
8. Είναι κρίμα να καεί ένα τόσο όμορφο δάσος.
9. Ξέχασα πως δε δούλευες χθες.