Πληροφοριακή Περίληψη ολόκληρου κειμένου

 Τα είδη των περιληπτικών κειμένων-με βάση το επικοινωνιακό πλαίσιο- είναι τρία: η απλή πύκνωση (μέρους ή όλου του κειμένου), η περίληψη με εστίαση και η πληροφοριακή περίληψη όλου του κειμένου

 1.  Πληροφοριακή περίληψη όλου του κειμένου

Στην περίπτωση αυτή, μας ζητείται η περίληψη του κειμένου. Αποδίδουμε το περιεχόμενο περιληπτικά, με αναφορά στον συγγραφέα ή στο κείμενο. 

2. Περίληψη με εστίαση

Στην περίπτωση αυτή, μας ζητούνται περιληπτικά ιδέες του κειμένου σε κάποιο συγκεκριμένο ζήτημα (αίτια, συνέπειες, οικονομική, κοινωνική διάσταση κ.α.). Γράφουμε τις συγκεκριμένες ιδέες με αναφορά στον συγγραφέα ή το κείμενο.

Παράδειγμα 

Να αποδώσετε περιληπτικά τις σκέψεις του συγγραφέα σε 50-70 λέξεις για τις συνέπειες του καταναλωτισμού στο άτομο και την κοινωνία

3.  Απλή πύκνωση (μέρους ή όλου του κειμένου)

Στην περίπτωση αυτή, μας ζητείται η περίληψη όλου ή ενός τμήματος του κειμένου, την οποία θα εντάξουμε σε μια ομαδική εργασία, μία έκθεση ιδεών κ.λ.π. Συνθέτουμε την περίληψη, χωρίς να κάνουμε καμία αναφορά στον συγγραφέα ή στο κείμενο (Ο συγγραφέας αναφέρεται σε…, το κείμενο πραγματεύεται το ζήτημα….). Διαβάζουμε απλώς τις παραγράφους και γράφουμε τις σημαντικότερες ιδέες.

Παράδειγμα

Να γράψετε την περίληψη των τριών πρώτων παραγράφων του κειμένου (60-80 λέξεις), την οποία θα ενσωματώσετε σε ομαδική εργασία με θέμα την προπαγάνδα, την οποία θα παρουσιάσετε στην τάξη σας.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

(Από το σχολικό βιβλίο Β΄Λυκείου)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

 

Α. Είναι τάχα δυνατόν να κινδυνεύει η παιδεία, επομένως και ο πνευματικός μας πολιτισμός, από την εκπληκτική ανάπτυξη που πα­ρουσιάζουν σήμερα ο τύπος, ο κινηματογράφος, το ραδιόφωνο, η τη­λεόραση; Μήπως ήταν υπερβολή να τεθεί εφέτος με κάποιαν ανησυχία το ερώτημα τούτο στις «Διεθνείς Συναντήσεις» της Γενεύης;

Β. Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι, παρά την αισιοδοξία εκείνων που υποστήριξαν με θέρμη το αντίθετο, ο κίνδυνος αυτός πραγματικά υπάρχει. Κατά τις συζητήσεις της Γενεύης δύο ειδικοί, οι καθηγητές Edmond Rochedieu και Rene Schaerer , πρόβαλαν μερικές παρατηρή­σεις που δυστυχώς πολύ λίγο προσέχτηκαν από τους άλλους συνέδρους. Η «εικόνα» που με τα σύγχρονα τεχνικά μέσα προσφέρεται έντονα και αλλεπάλληλα στην κατ' αίσθηση αντίληψη, είπε ο κ. Rochedieu, αγγίζει άμεσα τη συγκινησιακή σφαίρα της ψυχής και το βάθος της προσωπι­κότητας, παραμερίζοντας την κρίση και τη συνειδητή βούληση. Έτσι αποκτά μυστηριώδη δύναμη απάνω στο θυμικό του ανθρώπου και μπο­ρεί να έχει βαθιάν επίδραση στον ψυχικό του κόσμο. Καλ.ή (παραμυθεί, καθησυχάζει, εναρμονίζει εσωτερικές τάσεις συγκρουόμενες κτλ.) -αλ­λά και κακή (υποβάλλει έμμονες ιδέες, διεγείρει, φανατίζει κτλ.). Τον κίνδυνο των «εικόνων» τόνισε και ο κ. Schaerer .Αφθονούν, είπε, σή­μερα και κατακλύζουν τις αισθήσεις μας οι «εικόνες» που υποκριτικό, προσφέρονται ως δήθεν αντικειμενικά κριτήρια. Η ζημιά που προκαλούν είναι διπλή. Πρώτα μας συ­νηθίζουν να ικανοποιούμαστε με τα προσφερόμενα έτοιμα υποκατάστατα , κι έτσι σιγά-σιγά χάνουμε την διάθεση και την ικανότητα να παρατη­ρούμε την εξωτερική πραγματικότητα. Έπειτα δημιουργούν ένα είδος πλασματικής, ψεύτικης ζωής, όπου «βολευόμαστε» τόσο καλό., ώστε χά­νουμε την αίσθηση της πραγματικής ζωής (μποβαρισμός, δονκιχωτι­σμός).

Γ. Όταν αναπτύσσεται υπέρμετρα η τάση προς το κατ' αίσθηση αντι­ληπτό, φυσικό και αναπόφευκτο είναι να ατροφήσει η καθαρά διανοη­τική λειτουργία που δουλεύει με την αφαίρεση και με το λογισμό. Έπει­τα, όταν ένας άλλος εργάζεται για μας και προσφέρει στην αντίληψη μας έτοιμα τα «παρασκευάσματα» του (τύπος, κινηματογράφος και ραδιό­φωνο προμηθεύουν σε μεγάλες ποσότητες αυτού του είδους τη μαση­μένη τροφή στο Κοινό τους), μια τάση αποδοχής, μια βολική παθητι­κότητα, μπαίνει στη θέση της πρωτοβουλίας και της προσπάθειας και σι­γά σιγά το πνεύμα γίνεται ανάπηρο. - Θα μπορούσε βέβαια να φέρει κα­νείς την αντίρρηση ότι στην περίπτωση αυτή όχι τα ίδια τα τεχνικά μέ­σα, αλλά), ο τρόπος που τα μεταχειριζόμαστε έχει δυσμενείς για την παι­δεία μας συνέπειες. Αλλά υπάρχει το ζήτημα: άραγε τα μέσα αυτά από την ίδια τη φύση τους δεν προσφέρονται εύκολα σε μια τέτοια, δηλαδή κακή, χρήση;

Δ. Πώς θα αμυνθούμε απέναντι στους κινδύνους για τους οποίους μι­λούμε: -Για να καταλήξουμε σε μια θεματική πρόταση, δεν πρέπει, νο­μίζω, να λησμονούμε ότι σύμφωνα μ 'ένα ανοικτίρμονα νόμο που διέπει τη ζωή και την ιστορία του ανθρώπου, το κέρδος και η απώλεια, το ωφέλιμο και το επιζήμιο, το καλό και το κακό είναι συνήθως συνυφα­σμένα το ένα με το άλλο. Επομένως από τη στιγμή που πραγματοποιή­σαμε σημαντικές προόδους με την τελειοποίηση των τεχνικών μέσων στον τομέα της διάδοσης των ιδεών, έπρεπε να περιμένουμε ότι θα επα­κολουθούσαν άλλο τόσο σημαντικές ζημιές. Υπάρχει όμως στην Βιολο­γία μια αρχή («ομοιόσταση» την ονομάζουν) που λέει ότι κάθε ζωντα­νός οργανισμός έχει στη διάθεση του δυνάμεις έτοιμες, όταν κλονίζεται η ισορροπία του. να εργαστούν για να την αποκαταστήσουν το γρηγο­ρότερο. Τέτοιες δυνάμεις υπάρχουν και στον πολιτισμό μας. Όταν η πρόοδος, που απότομα πραγματοποιείται σε μια περιοχή, απειλεί την ισορροπία του συνόλου, το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να προ­σπαθήσουμε να ξυπνήσουμε αυτές τις δυνάμεις, να τις κινητοποιήσου­με, για να προλάβουμε την καταστροφή.

Ε. Στην περίπτωση που μας απασχολεί ένα μόνο θετικό μέτρο θερα­πείας του κοινού νομίζω ότι υπάρχει: η μόρφωση των νέων. Μια μόρ­φωση στερεή που θα κάνει την αυριανή ανθρωπότητα πιο απαιτητική, πιο ανεξάρτητη απέναντι σ' εκείνους που θα. αναλάβουν να την πληρο­φορήσουν, να την καθοδηγήσουν και να τη διασκεδάσουν με τον τύπο, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Να οπλίσουμε τη διάνοια με την ανάπτυξη των κριτικών της δυνάμεων, να τονώσουμε τη συνείδηση του αγαθού με το βάθεμα του νοήματος της αρετής, ατομι­κής και συλλογικής· να καθαρίσουμε την αίσθηση του ωραίου με τη συνεχή και προσωπική επαφή προς τις δημιουργίες της αυθεντικής Τέχνης ιδού τα μέσα με τα οποία μια φωτισμένη εκπαίδευση θα μπορέσει να δώσει στην αυριανή ανθρωπότητα, τη δύναμη και την επιδεξιότητα να αντιμετωπίσει χωρίς πολύ μεγάλες απώλειες τις προόδους μιας τεχνι­κής που προχωρεί με βήματα γίγαντα.

ΣΤ.Με ποιες προϋποθέσεις είναι δυνατόν να θεμελιωθεί και με ποι­ους τρόπους μπορεί να γίνει αποτελεσματική μια τέτοια εκπαίδευση αυτό είναι μια άλλη ιστορία, που πρέπει χωριστά να εξεταστεί. Εδώ μόνο το τελικό μας συμπέρασμα ακόμη χωράει. Και τούτο εύκολα δια­πιστώνεται σύντομα και απλά.: Είναι άδικο να καταριόμαστε τις προό­δους της τεχνικής. Ό,τι πρέπει να οικτίρουμε είναι το γεγονός ότι μια άλλη δύναμη του πολιτισμού, η μόρφωση του λαού, δεν προχωρεί εξίσου γρήγορα, ούτε ενεργεί αποτελεσματικά, για να αντισταθμίσει τις ανα­πόφευκτες συνέπειες των τελειοποιήσεων που ραγδαία πραγματοποι­ούνται στη σφαίρα της εφαρμοσμένης επιστήμης. Η τεχνική δίνει στον πολιτισμό τη διάσταση του πλάτους. Η εκπαίδευση καλείται να συ­μπληρώσει το νόημα του εξασφαλίζοντας σ' αυτόν μιαν (ύλη διάσταση: τη διάσταση του βάθους.

 

13 Οκτωβρίου 1955.

 

(Ε.Π. Παπανούτσος, Εφήμερα-Επίκαιρα-Ανεπίκαιρα, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1980, σελ 313-15)

 

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ  ΠΕΡΙΛΗΨΗ

(Από το Βιβλίο του Καθηγητή «Έκφραση- Έκθεση», τεύχος Β’, ΟΕΔΒ)

 

Ο συγγραφέας διατυπώνει το φόβο ότι ο πνευματικός πολιτισμός πιθανόν να κινδυνεύει από την εισβολή και τη δύναμη της εικόνας που προσφέρεται από τα τε­χνικά μέσα. Η εικόνα μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη διανοητική λειτουρ­γία του ανθρώπου, καθώς εξασθενεί την κρίση και την πρωτοβουλία του. Αυτή την κλονισμένη ισορροπία μπορούν να την αποκαταστήσουν, σύμφωνα με το συγγρα-φέα, οι δυνάμεις του πολιτισμού με μόνο όπλο τη μόρφωση των νέων. Ο συγγρα­φέας καταλήγει ότι το ζητούμενο του πολιτισμού μας είναι να συμβαδίζει η πρόοδος της εκπαίδευσης με την πρόοδο της τεχνικής.