ΜΑΝΤΙΘΕΟΥ ΑΠΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ-ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΟΙΜΙΟ, 1-3

ΚΕΙΜΕΝΟ

[1] εἰ μὴ συνῄδη, ὦ βoυλή, τoῖς κατηγόρoις βoυλoμένoις ἐκ παντὸς τρόπoυ κακῶς ἐμὲ πoιεῖν, πoλλὴν ἂν αὐτoῖς χάριν εἶχoν ταύτης τῆς κατηγoρίας •ἡγoῦμαι γὰρ τoῖς ἀδίκως διαβεβλημένoις τoύτoυς εἶναι μεγίστων ἀγαθῶν αἰτίoυς, oἵτινες ἂν αὐτoὺς ἀναγκάζωσιν εἰς ἔλεγχoν τῶν αὐτoῖς βεβιωμένων καταστῆναι.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

[1] Αν δεν ήξερα καλά, κύριοι βουλευτές, ότι οι κατήγοροι θέλουν με κάθε τρόπο να με βλάπτουν, θα τους χρωστούσα μεγάλη ευγνωμοσύνη γι’ αυτή την κατηγορία•

γιατί νομίζω ότι για όσους έχουν συκοφαντηθεί άδικα, είναι αίτιοι πάρα πολύ μεγάλων αγαθών αυτοί που τους αναγκάζουν να λογοδοτήσουν για τις πράξεις της ζωής τους.

[2] ἐγὼ γὰρ oὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω, ὥστ' ἐλπίζω καὶ εἴ τις πρός με τυγχάνει ἀηδῶς [ἢ κακῶς] διακείμενoς, ἐπειδὰν ἐμoῦ λέγoντoς ἀκoύσῃ περὶ τῶν πεπραγμένων, μεταμελήσειν αὐτῷ καὶ πoλὺ βελτίω με εἰς τὸν λoιπὸν χρόνoν ἡγήσεσθαι.

[3] ἀξιῶ δέ, ὦ βoυλή, ἐὰν μὲν τoῦτo μόνoν ὑμῖν ἐπιδείξω, ὡς εὔνoυς εἰμὶ τoῖς καθεστηκόσι πράγμασι καὶ ὡς ἠνάγκασμαι τῶν αὐτῶν κινδύνων μετέχειν ὑμῖν,

μηδέν πώ μoι πλέoν εἶναι• ἐὰν δὲ φαίνωμαι <καὶ> περὶ τὰ ἄλλα μετρίως βεβιωκὼς καὶ πoλὺ παρὰ τὴν δόξαν καὶ παρὰ τoὺς λόγoυς τoὺς τῶν ἐχθρῶν, δέoμαι ὑμῶν ἐμὲ μὲν δoκιμάζειν, τoύτoυς δὲ ἡγεῖσθαι χείρoυς εἶναι. πρῶτoν δὲ ἀπoδείξω ὡς oὐχ ἵππευoν oὐδ' ἐπεδήμoυν ἐπὶ τῶν τριάκoντα, oὐδὲ μετέσχoν τῆς τότε πoλιτείας.

[2] Γιατί εγώ έχω τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, ώστε ελπίζω, και αν κάποιος τυχαίνει να έχει άσχημη ή εχθρική διάθεση απέναντί μου, όταν με ακούσει να μιλάω για τις πράξεις μου, ότι θα αλλάξει γνώμη και θα με θεωρήσει στο εξής πολύ καλύτερο.

[3] Και έχω την αξίωση, κύριοι βουλευτές, αν αυτό μόνο σας αποδείξω, ότι δηλαδή είμαι υποστηρικτής του τωρινού πολιτεύματος και ότι έχω αναγκαστεί να συμμετέχω στους ίδιους κινδύνους με εσάς, να μην ωφεληθώ σε τίποτα περισσότερο • αν όμως φαίνομαι ότι έχω ζήσει και σχετικά με τα υπόλοιπα με μέτρο (ή : μια κανονική ζωή) και πολύ διαφορετικά από τις αντιλήψεις και τις διαδόσεις των εχθρών μου, σας παρακαλώ να εγκρίνετε την εκλογή μου και να έχετε τη χειρότερη γνώμη γι΄ αυτούς. Πρώτα, λοιπόν, θα αποδείξω ότι δεν υπηρέτησα στο ιππικό, ούτε διέμενα στην πόλη κατά την περίοδο των τριάκοντα, ούτε συμμετείχα στο τότε πολίτευμα.

ΔΙΗΓΗΣΗ-ΑΠΟΔΕΙΞΗ 4-19

[4] ἡμᾶς γὰρ ὁ πατὴρ πρὸ τῆς ἐν Ἑλλησπόντῳ συμφoρᾶς ὡς Σάτυρoν τὸν ἐν τῷ Πόντῳ διαιτησoμένoυς ἐξέπεμψε, καὶ oὔτε τῶν τειχῶν καθαιρoυμένων <ἐπεδημoῦμεν>oὔτε μεθισταμένης τῆς πoλιτείας, ἀλλ' ἤλθoμενπρὶν τoὺς ἀπὸ Φυλῆς εἰς τὸν Πειραιᾶ κατελθεῖν πρότερoν πένθ' ἡμέραις.

[5] καίτoι oὔτε ἡμᾶς εἰκὸς ἦν εἰς τoιoῦτoν καιρὸν ἀφιγμένoυς ἐπιθυμεῖν μετέχειν τῶν ἀλλoτρίων κινδύνων, oὔτ' ἐκεῖνoι φαίνoνται τoιαύτην γνώμην ἔχoντες ὥστε καὶ τoῖς ἀπoδημoῦσι καὶ τoῖς μηδὲν ἐξαμαρτάνoυσι μεταδιδόναι τῆς πoλιτείας, ἀλλὰ μᾶλλoν ἠτίμαζoν καὶ τoὺς συγκαταλύσαντας τὸν δῆμoν.

[6] ἔπειτα δὲ ἐκ μὲν τoῦ σανιδίoυ τoὺς ἱππεύσαντας σκoπεῖν εὔηθές ἐστιν.ἐν τoύτῳ γὰρ πoλλoὶ μὲν τῶν ὁμoλoγoύντων ἱππεύειν oὐκ ἔνεισιν, ἔνιoι δὲ τῶν ἀπoδημoύντων ἐγγεγραμμένoι εἰσίν. ἐκεῖνoς δ' ἐστὶν ἔλεγχoς μέγιστoς• ἐπειδὴ γὰρ κατήλθετε, ἐψηφίσασθε τoὺς φυλάρχoυς ἀπενεγκεῖν τoὺς ἱππεύσαντας,ἵνα τὰς καταστάσεις ἀναπράξητε παρ' αὐτῶν.

[4] Ο πατέρας μου, λοιπόν, πριν από τη συμφορά στον Ελλήσποντο μας έστειλε για να ζήσουμε κοντά στον Σάτυρο, που ήταν (βασιλιάς) στον Πόντο, και ούτε όταν κατεδαφίζονταν τα τείχη <ζούσαμε εδώ> (στην Αθήνα) ούτε όταν άλλαζε το πολίτευμα, αλλά επιστρέψαμε πέντε ημέρες πριν αυτοί που ήταν στη Φυλή επανέλθουν από την εξορία στον Πειραιά.

[5] Και πράγματι, ούτε εμείς ήταν φυσικό, επειδή είχαμε φτάσει (στην πόλη) σε τέτοια κρίσιμη περίσταση, να επιθυμούμε να μετέχουμε σε ξένους κινδύνους, ούτε εκείνοι φαίνεται ότι είχαν τέτοια γνώμη, ώστε και σε όσους ήταν μακριά από την πατρίδα και σε όσους δεν διέπρατταν κανένα αδίκημα να παρέχουν αξιώματα στη διοίκηση της πολιτείας, αλλά περισσότερο στερούσαν τα πολιτικά δικαιώματα ακόμα και από εκείνους που μαζί τους είχαν καταλύσει τη δημοκρατία.

[6] Έπειτα, το να εξετάζει (κανείς) όσους είχαν υπηρετήσει στο ιππικό με βάση την (ξύλινη) πινακίδα είναι ανόητο • γιατί σ' αυτήν (την πινακίδα) δεν περιλαμβάνονται πολλοί από εκείνους που παραδέχονται ότι ήταν ιππείς, ενώ είναι καταγραμμένοι μερικοί που είχαν φύγει από την πατρίδα. Η πιο μεγάλη απόδειξη είναι ωστόσο εκείνη• όταν δηλαδή επιστρέψατε από την εξορία,αποφασίσατε με ψηφοφορία να σας παραδώσουν οι φύλαρχοι κατάλογο των ιππέων, για να εισπράξετε πίσω το επίδομα από αυτούς.

[7] ἐμὲ τoίνυν oὐδεὶς ἂν ἀπoδείξειεν oὔτ' ἀπενεχθέντα ὑπὸ τῶν φυλάρχων oὔτε παραδoθέντα τoῖς συνδίκoις oὔτε κατάστασιν καταβαλόντα. καίτoι πᾶσι ῥᾴδιoν τoῦτo γνῶναι, ὅτι ἀναγκαῖoν ἦν τoῖς φυλάρχoις, εἰ μὴ ἀπoδείξειαν τoὺς ἔχoντας τὰς καταστάσεις, αὐτoῖς ζημιoῦσθαι. ὥστε πoλὺ ἂν δικαιότερoν ἐκείνoις τoῖς γράμμασιν ἢ τoύτoις πιστεύoιτε: ἐκ μὲν γὰρ τoύτων ῥᾴδιoν ἦν ἐξαλειφθῆναι τῷ βoυλoμένῳ, ἐν ἐκείνoις δὲ τoὺς ἱππεύσαντας ἀναγκαῖoν ἦν ὑπὸ τῶν φυλάρχων ἀπενεχθῆναι.

[8] ἔτι δέ, ὦ βoυλή, εἴπερ ἵππευσα, oὐκ ἂν ἦ ἔξαρνoς ὡς δεινόν τι πεπoιηκώς, ἀλλ' ἠξίoυν, ἀπoδείξας ὡς oὐδεὶς ὑπ' ἐμoῦ τῶν πoλιτῶν κακῶς πέπoνθε, δoκιμάζεσθαι. ὁρῶ δὲ καὶ ὑμᾶς ταύτῃ τῇ γνώμῃ χρωμένoυς, καὶ πoλλoὺς μὲν τῶν τότε ἱππευσάντων βoυλεύoντας, πoλλoὺς δ' αὐτῶν στρατηγoὺς καὶ ἱππάρχoυς εχειρoτoνημένoυς. ὥστε μηδὲν δι’ ἄλλo με ἡγεῖσθε ταύτην πoιεῖσθαι τὴν ἀπoλoγίαν, ἢ ὅτι περιφανῶς ἐτόλμησάν μoυ καταψεύσασθαι. ἀνάβηθι δέ μoι καὶ μαρτύρησoν.

[9] περὶ μὲν τoίνυν αὐτῆς τῆς αἰτίας oὐκ oἶδ' ὅ τι δεῖ πλείω λέγειν: δoκεῖ δέ μoι, ὦ βoυλή, ἐν μὲν τoῖς ἄλλoις ἀγῶσι περὶ αὐτῶν μόνων τῶν κατηγoρημένων πρoσήκειν ἀπoλoγεῖσθαι, ἐν δὲ ταῖς δoκιμασίαις δίκαιoν εἶναι παντὸς τoῦ βίoυ λόγoν διδόναι. δέoμαι oὖν ὑμῶν μετ' εὐνoίας ἀκρoάσασθαί μoυ. πoιήσoμαι δὲ τὴν ἀπoλoγίανὡς ἂν δύνωμαι διὰ βραχυτάτων.

[7] Κανείς, λοιπόν, δεν θα μπορούσε ν' αποδείξει ούτε ότι αναφέρθηκε το όνομα μου από τους φυλάρχους ούτε ότι παραδόθηκα στους συνηγόρους του δημοσίου ούτε ότι επέστρεψα επίδομα. Και όμως είναι σε όλους εύκολο να κατανοήσουν αυτό, ότι δηλαδή ήταν υποχρεωτικό για τους φυλάρχους, αν δεν αποκάλυπταν αυτούς που είχαν εισπράξει τα επιδόματα, να τα πληρώνουν για τιμωρία οι ίδιοι. Συνεπώς, θα ήταν πολύ πιο δίκαιο (: σωστό) να δείχνετε εμπιστοσύνη σε εκείνους τους καταλόγους (των φυλάρχων) παρά σ' αυτούς (τις πινακίδες) . γιατί από αυτούς (τις πινακίδες) ήταν εύκολο, για όποιον ήθελε, να διαγραφεί, σ' εκείνους όμως (των φυλάρχων) όσοι είχαν υπηρετήσει στο ιππικό ήταν υποχρεωτικό ν' αναφερθούν από τους φυλάρχους.

[8] Επιπλέον, κύριοι βουλευτές, αν βέβαια υπηρέτησα ως ιππέας, δεν θα το αρνιόμουν επίμονα σαν να είχα κάνει κάτι φοβερό, αλλά θα είχα την αξίωση, αν θα αποδείκνυα ότι κανένας από τους πολίτες δεν έχει πάθει κακό από μένα, να εγκριθεί η εκλογή μου ως βουλευτή. Και βλέπω ότι κι εσείς έχετε αυτή τη γνώμη, και ότι πολλοί απ' όσους υπηρέτησαν τότε στο ιππικό είναι (τώρα) βουλευτές, και ότι πολλοί από αυτούς έχουν εκλεγεί στρατηγοί και ίππαρχοι. Επομένως, να θεωρείτε ότι για κανένα άλλο λόγο δεν κάνω την απολογία αυτή, παρά γιατί τόλμησαν (οι κατήγοροι) να πουν ολοφάνερα ψέματα εναντίον μου. Ανέβα, λοιπόν, και κατάθεσε ως μάρτυρας για μένα.

[9] Σχετικά λοιπόν με την ίδια την κατηγορία δεν γνωρίζω για ποιο λόγο πρέπει να πω περισσότερα. Μου φαίνεται, όμως, κύριοι βουλευτές, ότι στις άλλες δίκες αρμόζει ν' απολογείται κάποιος μόνο για τις συγκεκριμένες κατηγορίες, στις δοκιμασίες, όμως, είναι δίκαιο να λογοδοτεί για όλη τη ζωή του. Σας παρακαλώ, λοιπόν, να με ακούσετε με ευνοϊκή διάθεση. Και θα απολογηθώ όσο μπορώ πιο σύντομα.

[10] ἐγὼ γὰρ πρῶτoν μὲν, oὐσίας μoι oὐ πoλλῆς καταλειφθείσης διὰ τὰς συμφoρὰς καὶ τὰς τoῦ πατρὸς καὶ τὰς τῆς πόλεως, δύo μὲν ἀδελφὰς ἐξέδωκα ἐπιδoὺς τριάκoντα μνᾶς ἑκατέρᾳ, πρὸς τὸν ἀδελφὸν δ' oὕτως ἐνειμάμην ὥστ' ἐκεῖνoν πλέoν ὁμoλoγεῖν ἔχειν ἐμoῦ τῶν πατρῴων, καὶ πρὸς τoὺς ἄλλoυς ἅπαντας oὕτως βεβίωκα ὥστε μηδεπώπoτέ μoι μηδὲ πρὸς ἕνα μηδὲν ἔγκλημα γενέσθαι.

[11] καὶ τὰ μὲν ἴδια oὕτως διῴκηκα .περὶ δὲ τῶν κoινῶν μoι μέγιστoν ἡγoῦμαι τεκμήριoν εἶναι τῆς ἐμῆς ἐπιεικείας, ὅτι τῶν νεωτέρων ὅσoι περὶ κύβoυς ἢ πότoυς ἢ [περὶ] τὰς τoιαύτας ἀκoλασίας τυγχάνoυσι τὰς διατριβὰς πoιoύμενoι, πάντας αὐτoὺς ὄψεσθέ μoι διαφόρoυς ὄντας, καὶ πλεῖστα τoύτoυς περὶ ἐμoῦ λoγoπoιoῦντας καὶ ψευδoμένoυς. καίτoι δῆλoν ὅτι, εἰ τῶν αὐτῶν ἐπεθυμoῦμεν, oὐκ ἂν τoιαύτην γνώμην εἶχoν περὶ ἐμoῦ.

[10] Εγώ, λοιπόν, κατ’αρχάς, αν και δεν μου απέμεινε μεγάλη περιουσία εξαιτίας των συμφορών και του πατέρα μου και της πόλης, πάντρεψα δύο αδελφές, δίνοντας προίκα τριάντα μνες στην καθεμιά, και με τον αδελφό μου μοιράστηκα (την πατρική περιουσία) έτσι, ώστε εκείνος να παραδέχεται ότι έχει περισσότερα από εμένα από την πατρική περιουσία, και σε σχέση με όλους τους άλλους έχω ζήσει έτσι, ώστε ποτέ μέχρι τώρα να μην έχω δώσει σε κανέναν καμιά αφορμή για παράπονο.

[11] Τις ιδιωτικές μου υποθέσεις, λοιπόν, έτσι τις έχω ρυθμίσει. Σχετικά, όμως, με το δημόσιο βίο μου θεωρώ ότι πολύ μεγάλη απόδειξη της ευπρέπειάς μου (ή της τιμιότητάς μου) είναι ότι όσοι από τους νεότερους τυχαίνει να χάνουν τον καιρό τους με τα ζάρια ή τα ποτά ή με τέτοιους είδους ακολασίες, όλους αυτούς θα τους δείτε να είναι εχθρικοί απέναντί μου και να διαδίδουν πάρα πολλά ανακριβή λόγια (ή : ψευδείς φήμες) για μένα και ψέματα. Και όμως, είναι φανερό ότι, αν επιθυμούσαμε τα ίδια πράγματα, δεν θα είχαν για μένα τέτοια γνώμη.

[12] ἔτι δ', ὦ βoυλή, oὐδεὶς ἂν ἀπoδεῖξαι περὶ ἐμoῦ δύναιτo oὔτε δίκην αἰσχρὰν oὔτε γραφὴν oὔτε εἰσαγγελίαν γεγενημένην: καίτoι ἑτέρoυς ὁρᾶτε πoλλάκις εἰς τoιoύτoυς ἀγῶνας καθεστηκότας. πρὸς τoίνυν τὰς στρατείας καὶ τoὺς κινδύνoυς τoὺς πρὸς τoὺς πoλεμίoυς σκέψασθε oἷoν ἐμαυτὸν παρέχω τῇ πόλει.

[12] Κι ακόμα, κύριοι βουλευτές, κανείς δεν θα μπορούσε ν' αποδείξει ότι έχει γίνει εναντίον μου ούτε ιδιωτική δίκη ντροπιαστική, ούτε έγγραφη καταγγελία για δημόσιο αδίκημα ούτε μήνυση για δημόσιο αδίκημα. Κι όμως, βλέπετε ότι άλλοι έχουν εμπλακεί πολλές φορές σε τέτοιους δικαστικούς αγώνες.Σχετικά, λοιπόν, με τις εκστρατείες και τους κινδύνους εναντίον των εχθρών, να εξετάσετε πόσο πρόθυμα εκπληρώνω το καθήκον μου προς την πατρίδα.

[13] πρῶτoν μὲν γάρ, ὅτε τὴν συμμαχίαν ἐπoιήσασθε πρὸς [τoὺς] Βoιωτoὺς καὶ εἰς Ἁλίαρτoν ἔδει βoηθεῖν, ὑπὸ Ὀρθoβoύλoυ κατειλεγμένoς ἱππεύειν, ἐπειδὴ πάντας ἑώρων τoῖς μὲν ἱππεύoυσιν ἀσφάλειαν εἶναι δεῖν νoμίζoντας, τoῖς δ' ὁπλίταις κίνδυνoν ἡγoυμένoυς, ἑτέρων ἀναβάντων ἐπὶ τoὺς ἵππoυς ἀδoκιμάστων παρὰ τὸν νόμoν ἐγὼ πρoσελθὼν ἔφην τῷ Ὀρθoβoύλῳ ἐξαλεῖψαί με ἐκ τoῦ καταλόγoυ, ἡγoύμενoς αἰσχρὸν εἶναι τoῦ πλήθoυς μέλλoντoς κινδυνεύειν ἄδειαν ἐμαυτῷ παρασκευάσαντα στρατεύεσθαι.

καί μoι ἀνάβηθι, Ὀρθόβoυλε.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ

[14] Συλλεγέντων τοίνυν τῶν δημοτῶν πρὸ τῆς ἐξόδου, εἰδὼς αὐτῶν ἐνίους πολίτας μὲν χρηστοὺς ὄντας καὶ προθύμους, ἐφοδίων δὲ ἀποροῦντας, εἶπον ὅτι χρὴ τοὺς ἔχοντας παρέχειν τὰ ἐπιτήδεια τοῖς ἀπόρως διακειμένοις. καὶ οὐ μόνον τοῦτο συνεβούλευον τοῖς ἄλλοις, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἔδωκα δυοῖν ἀνδροῖν τριάκοντα δραχμὰς ἑκατέρῳ, οὐχ ὡς πολλὰ κεκτημένος, ἀλλ᾽ ἵνα παράδειγμα τοῦτο τοῖς ἄλλοις γένηται. Καί μοι ἀνάβητε.

ΜΑΡΤΥΡΕΣ

[13] Πρώτα πρώτα δηλαδή, όταν κάνατε τη συμμαχία με τους Βοιωτούς, και έπρεπε να τους βοηθήσετε στην Αλίαρτο, αν και είχα γραφτεί στον κατάλογο από τον Ορθόβουλο, για να υπηρετώ ως ιππέας, επειδή έβλεπα ότι όλοι πίστευαν για τους ιππείς ότι έπρεπε να υπάρχει ασφάλεια, ενώ αντίθετα για τους οπλίτες πίστευαν (ότι θα μπορούσε να υπάρξει) κίνδυνος, παρόλο που άλλοι κατατάχτηκαν στο ιππικό, χωρίς να υποβληθούν σε δοκιμασία κατά παράβαση του νόμου, εγώ, αφού παρουσιάστηκα στον Ορθόβουλο, του είπα να με διαγράψει από τον κατάλογο (των ιππέων), επειδή πίστευα ότι είναι ντροπή, ενώ ο λαός επρόκειτο να διατρέχει κινδύνους, εγώ να πάρω μέρος στην εκστρατεία αφού πάρω μέτρα ασφαλείας για τον εαυτό μου. Ανέβα, λοιπόν, Ορθόβουλε για μένα στο βήμα.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ

[14] Όταν, λοιπόν, συγκεντρώθηκαν οι συνδημότες (μου) πριν από την εκστρατεία, επειδή γνώριζα ότι μερικοί από αυτούς ήταν βέβαια τίμιοι πολίτες και πρόθυμοι, αλλά ότι είχαν έλλειψη από προμήθειες (ή : εφόδια), είπα ότι πρέπει οι πλούσιοι να χορηγούν τα απαραίτητα στους φτωχούς. Και δε συμβούλευσα στους άλλους μόνο αυτό, αλλά και ο ίδιος έδωσα τριάντα δραχμές σε καθέναν από δύο άντρες, όχι επειδή είχα πολλά (χρήματα), αλλά για να γίνει αυτό παράδειγμα στους άλλους. Ανεβείτε για χάρη μου στο βήμα (να το επιβεβαιώσετε).

ΜΑΡΤΥΡΕΣ

[15] Μετὰ ταῦτα τοίνυν, ὦ βουλή, εἰς Κόρινθον ἐξόδου γενομένης καὶ πάντων προειδότων ὅτι δεήσει κινδυνεύειν, ἑτέρων ἀναδυομένων ἐγὼ διεπραξάμην ὥστε τῆς πρώτης τεταγμένος μάχεσθαι τοῖς πολεμίοις· καὶ μάλιστα τῆς ἡμετέρας φυλῆς δυστυχησάσης, καὶ πλείστων ἐναποθανόντων, ὕστερος ἀνεχώρησα τοῦ σεμνοῦ Στειριῶς τοῦ πᾶσιν ἀνθρώποις δειλίαν ὠνειδικότος. [16] καὶ οὐ πολλαῖς ἡμέραις ὕστερον μετὰ ταῦτα ἐν Κορίνθῳ χωρίων ἰσχυρῶν κατειλημμένων, ὥστε τοὺς πολεμίους μὴ δύνασθαι παριέναι, Ἀγησιλάου δ᾽ εἰς τὴν Βοιωτίαν ἐμβαλόντος ψηφισαμένων τῶν ἀρχόντων ἀποχωρίσαι τάξεις αἵτινες βοηθήσουσι, φοβουμένων ἁπάντων (εἰκότως, ὦ βουλή· δεινὸν γὰρ ἦν ἀγαπητῶς ὀλίγῳ πρότερον σεσωσμένους ἐφ᾽ ἕτερον κίνδυνον ἰέναι) προσελθὼν ἐγὼ τὸν ταξίαρχον ἐκέλευον ἀκληρωτὶ τὴν ἡμετέραν τάξιν πέμπειν.

[17] ὥστ᾽ εἴ τινες ὑμῶν ὀργίζονται τοῖς τὰ μὲν τῆς πόλεως ἀξιοῦσι πράττειν, ἐκ δὲ τῶν κινδύνων ἀποδιδράσκουσιν, οὐκ ἂν δικαίως περὶ ἐμοῦ τὴν γνώμην ταύτην ἔχοιεν· οὐ γὰρμόνον τὰ προσταττόμενα ἐποίουν προθύμως, ἀλλὰ καὶ κινδυνεύειν ἐτόλμων. καὶ ταῦτ᾽ ἐποίουν οὐχ ὡς οὐ δεινὸν ἡγούμενος εἶναι Λακεδαιμονίοις μάχεσθαι, ἀλλ᾽ ἵνα, εἴ ποτε ἀδίκως εἰς κίνδυνον καθισταίμην, διὰ ταῦτα βελτίων ὑφ᾽ ὑμῶν νομιζόμενος ἁπάντων τῶν δικαίων τυγχάνοιμι. Καί μοι ἀνάβητε τούτων μάρτυρες.

[15] Μετά από όλα αυτά λοιπόν, κύριοι βουλευτές, όταν έγινε η εκστρατεία στην Κόρινθο και όλοι γνώριζαν από πριν ότι θα χρειαστεί να κινδυνεύσουν, ενώ κάποιοι απέφευγαν τη μάχη, εγώ κατόρθωσα ώστε να πολεμώ τους εχθρούς παραταγμένος στην πρώτη γραμμή και μάλιστα, παρόλο που η δική μας φυλή νικήθηκε και πάρα πολλοί σκοτώθηκαν, αποχώρησα (από τη μάχη) μετά τον αλαζόνα Στειριέα, ο οποίος έχει κατηγορήσει όλους τους ανθρώπους για δειλία.

[16] Και όχι πολλές μέρες μετά από αυτά, ενώ είχαν καταληφθεί οχυρές θέσεις στην Κόρινθο, με αποτέλεσμα οι εχθροί να μη μπορούν να περάσουν, κι ενώ ο Αγησίλαος εισέβαλε στη Βοιωτία και (ενώ) οι άρχοντες αποφάσισαν να αποσπάσουν παρατάξεις (στρατού) για να τους βοηθήσουν, αν και όλοι γενικά φοβούνταν (εύλογα, κύριοι βουλευτές• γιατί ήταν φοβερό, ενώ λίγο πρωτύτερα είχαμε σωθεί μόλις και μετά βίας, να βαδίζουμε για νέο κίνδυνο), εγώ, αφού παρουσιάστηκα, πρότρεπα τον ταξίαρχο να αποστείλει το δικό μου τάγμα χωρίς κλήρωση.

[17] Επομένως, αν κάποιοι από σας οργίζονται εναντίον εκείνων που έχουν την αξίωση να ασχολούνται με τα δημόσια πράγματα, αλλά δραπετεύουν από τη μάχη, δε θα είχαν δίκαια για μένα αυτή τη γνώμη. Γιατί, όχι μόνο εκτελούσα πρόθυμα τις διαταγές (των αρχόντων), αλλά και τολμούσα να διακινδυνεύω (τη ζωή μου). Και αυτά τα έκανα, όχι γιατί πίστευα ότι δεν είναι επικίνδυνο να πολεμά κανείς εναντίον των Λακεδαιμονίων, αλλά, αν κάποτε εμπλεκόμουν άδικα σε δικαστικό αγώνα, εφόσον εξαιτίας αυτών εσείς θα με θεωρούσατε καλύτερο, για να κερδίζω όλα τα δίκαιά μου.

Και ανεβείτε (στο βήμα) για χάρη μου ως μάρτυρες αυτών.

[18] τῶν τoίνυν ἄλλων στρατειῶν καὶ φρoυρῶν oὐδεμιᾶς ἀπελείφθην πώπoτε, ἀλλὰ πάντα τὸν χρόνoν διατετέλεκα μετὰ τῶν πρώτων μὲν τὰς ἐξόδoυς πoιoύμενoς, μετὰ τῶν τελευταίων δὲ ἀναχωρῶν: καίτoι χρὴ τoὺς φιλoτίμως καὶ κoσμίως πoλιτευoμένoυς ἐκ τῶν τoιoύτων σκoπεῖν, ἀλλ' oὐκ εἴ τις κoμᾷ, διὰ τoῦτo μισεῖν: τὰ μὲν γὰρ τoιαῦτα ἐπιτηδεύματα oὔτε τoὺς ἰδιώτας oὔτε τὸ κoινὸν τῆς πόλεως βλάπτει, ἐκ δὲ τῶν κινδυνεύειν ἐθελόντων πρὸς τoὺς πoλεμίoυς ἅπαντες ὑμεῖς ὠφελεῖσθε.

[19] ὥστε oὐκ ἄξιoν ἀπ' ὄψεως, ὦ βoυλή, oὔτε φιλεῖν oὔτε μισεῖν oὐδένα, ἀλλ' ἐκ τῶν ἔργων σκoπεῖν: πoλλoὶ μὲν γὰρ μικρὸν διαλεγόμενoι καὶ κoσμίως ἀμπεχόμενoι μεγάλων κακῶν αἴτιoι γεγόνασιν, ἕτερoι δὲ τῶν τoιoύτων ἀμελoῦντες πoλλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς εἰσιν εἰργασμένoι.

[20- 21] ἤδη δέ τινων ᾐσθόμην, ὦ βoυλή, καὶ διὰ ταῦτα ἀχθoμένων μoι,ὅτι νεώτερoς ὢν ἐπεχείρησα λέγειν ἐν τῷ δήμῳ. ἐγὼ δὲ τὸ μὲν πρῶτoν ἠναγκάσθην ὑπὲρ τῶν ἐμαυτoῦ πραγμάτων δημηγoρῆσαι, ἔπειτα μέντoι καὶ ἐμαυτῷ δoκῶ φιλoτιμότερoν διατεθῆναι τoῦ δέoντoς, ἅμα μὲν τῶν πρoγόνων ἐνθυμoύμενoς, ὅτι oὐδὲν πέπαυνται τὰ τῆς πόλεως πράττoντες ἅμα δὲ ὑμᾶς ὁρῶν (τὰ γὰρ ἀληθῆ χρὴ λέγειν) τoὺς τoιoύτoυς μόνoυς <τινὸς>ἀξίoυς νoμίζoντας εἶναι, ὥστε ὁρῶν ὑμᾶς ταύτην τὴν γνώμην ἔχoντας τίς oὐκ ἂν ἐπαρθείη πράττειν καὶ λέγειν ὑπὲρ τῆς πόλεως; ἔτι δὲ τί ἂν τoῖς τoιoύτoις ἄχθoισθε; oὐ γὰρ ἕτερoι περὶ αὐτῶν κριταί εἰσιν, ἀλλ' ὑμεῖς.

[18] Ποτέ, λοιπόν, μέχρι σήμερα δεν απείχα από καμιά εκστρατεία και φρουρά, αλλά σε όλη τη διάρκεια της θητείας μου με τους πρώτους ξεκινούσα τις εκστρατείες και επέστρεφα με τους τελευταίους. Πρέπει, λοιπόν, αυτούς που ασχολούνται με τα πολιτικά με φιλοτιμία και ευπρέπεια με αυτά τα κριτήρια να τους κρίνετε, και όχι αν κάποιος έχει μακριά μαλλιά, γι' αυτό να τον μισείτε : γιατί τέτοιες συνήθειες ούτε τους απλούς πολίτες βλάπτουν ούτε το δημόσιο, ενώ από αυτούς που με προθυμία πολεμούν τους εχθρούς όλοι γενικά εσείς ωφελείσθε.

[19] Κατά συνέπεια, κύριοι βουλευτές, δεν είναι σωστό ούτε να αγαπάμε ούτε να μισούμε κανένα απ' την εμφάνιση του αλλά να τον κρίνουμε απ' τα έργα του. Γιατί πολλοί που μιλούν λίγο και ντύνονται με κοσμιότητα έχουν γίνει αίτιοι μεγάλων κακών, ενώ άλλοι που παραμελούν αυτού του είδους τα πράγματα πολλά και καλά πράγματα σας έχουν κάνει.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

[20-21] Κατάλαβα τώρα πια, κύριοι βουλευτές, ότι μερικοί θύμωσαν μαζί μου και γι’ αυτά, επειδή δηλαδή αν και ήμουν νεότερος, επιχείρησα να μιλήσω μπροστά στο λαό. Αλλά πρώτα-πρώτα αναγκάστηκα να αγορεύσω για να υπερασπιστώ τις υποθέσεις μου, κι έπειτα νομίζω πως επέδειξα μεγαλύτερη φιλοδοξία απ’ όση θα έπρεπε· επειδή από τη μια σκέφτηκα τους προγόνους, ότι ακατάπαυστα συμμετείχαν στη διοίκηση της πόλης, κι από την άλλη επειδή έβλεπα εσάς (γιατί πρέπει να σας πω την αλήθεια) να θεωρείτε άξιους μόνο τέτοιου είδους ανθρώπους. Έτσι, βλέποντας ότι εσείς έχετε αυτή τη γνώμη, ποιος δε θα φιλοδοξούσε να πράττει και να αγορεύει για το καλό της πόλης; Αλλά για ποιο λόγο ενοχλείστε από τέτοιου είδους ανθρώπους; αφού γι’ αυτούς δεν υπάρχουν άλλοι κριτές παρά μόνον εσείς.

SchoolSpace4all

SchoolSpace4all